#LiegGrafiek van de Week 40/2014

media_xl_2517509

 

 

 

 

 

 

 

Met de staafjes hierboven lijkt weinig mis en de percentages erbij leveren bij elkaar opgeteld keurig 100% op, wat erop duidt dat de respondenten (gemeenteambtenaren) kennelijk maar één en slechts één antwoord konden geven op de vraag uit de kop. Dit staafdiagram komt uit Trouw, van 30 september 2014.

Voor zo ver u niet op de hoogte bent van de actualiteit: het gaat hier over de nieuwe Zorgwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO), onder welke vanaf 1 januari 2015 bevoegdheden van de centrale overheid zullen worden overgeheveld naar de gemeenten.

Maar wat zegt u van de onderste twee legenda bij de staafjes? Deze vormen nogal merkwaardige antwoorden op de vraag uit de kop:

Ik verwacht bij het uitvoeren van de nieuwe taken in mijn gemeente de grootste knelpunten bij …

En krijgen de percentages bij de andere drie staafjes in het licht van deze observatie niet een wat ander gewicht?

Winnaar van de Week

Dat is Albert Lubberink. Gefeliciteerd, Albert!

U kunt weer #LiegGrafieken insturen!

Volkskrant; 25-08-2014
Volkskrant; 25-08-2014

Deze waanzinnige #LiegGrafiek uit de Volkskrant van vanmorgen lijkt geen ander doel te hebben dan ons duidelijk te maken dat 10.000 meter (veel) meer is dan 400 m. Veel meer informatie zit er immers niet in.

De grafiek, een staafdiagram, een histogram zo u wilt, lijkt mij een goede aanleiding om u erop te wijzen dat u weer LiegGrafieken kunt insturen. Ik heb namelijk besloten deze succesvolle serie in ieder geval nog tot 1 januari 2015 door te laten lopen.

Mijn oorspronkelijke bedoelingen en de voorwaarden voor acceptatie van uw voorstellen verwoord ik in de eerste aflevering van de serie, uit 4 oktober 2013 alweer. U kunt uw bijdragen inleveren via Twitter of via email: wisc001@xs4all.nl. Een overzicht van alle LiegGrafieken uit het cursusjaar 2013/2014 vindt u hier. Ik verwacht van u ook altijd een klein verhaaltje om de inzending heen, met minimaal een bronvermelding/URL/ …

Ik wijs er nog even op dat dat Lieg uit de titel van de rubriek slaat op de grafiek zelf, niet op de maker ervan. Ik kan – gelukkig – niet in de hoofden van mensen kijken en kan dus niet uitmaken of er sprake is van bewuste misleiding. Vermoedens daarover heb ik vaak wel …

 

Succes, deze rubriek drijft op uw bijdragen! Vrijdag 6 september wordt de eerste LiegGrafiek van de Week in 2014/2015 gekozen.

#LiegGrafiek van Week 25


BjDf2dQCQAE47QkForm Follows Function is een vrij algemeen geaccepteerd principe in de vormgeving. Die function is bij infographics uiteraard: informeren.

Bij deze afbeelding lijkt dat anders te liggen. De maker ervan wist zich kennelijk niet zo goed raad met zijn tijd en moest een tussenuurtje zien te vullen. Of misschien hoopte hij, na daar eerder te zijn afgewezen, alsnog een plaatsje te veroveren op de plaatselijke kunstacademie?

Absurdisme

Want wat is dit nu? Een absurdistisch schilderij, met elektrisch apparaat, schuimpje en pijpenkop? Bestaat het diagram uit, losjes vormgegeven, staafdiagrammen? Of is het een cirkeldiagram? Dat laatste lijkt mij in ieder geval niet waarschijnlijk: cirkeldiagrammen gebruik je vooral als je aandelen van een totaal wilt illustreren, in procenten. Bovendien: zouden dan alle ‘sectoren’ even groot zijn?

En die gaatjes, zijn die voor de afvoer? Zo ja, van wat? Van mijn tranen van het lachen?

Het plaatje komt uit een leerboek, waarvan ik de titel niet ken. Nu maar hopen dat dat een boek voor kunstonderwijs is geweest en geen wiskundeboek!

Winnaar van de Week

Dat is wederom Marc van Zanten (@marcvzanten). Gefeliciteerd, Marc!

Volgende week publiceer ik nog één LiegGrafiek van de week. Daarna is er in ieder geval zomerpause tot 1 september. Of ik daarna nog doorga met deze rubriek bepaal ik dan.

Grijp dus uw – mogelijkerwijs – laatste kans door LiegGrafieken in te sturen naar wisc001@xs4all.nl!

 

#LiegGrafiek van Week 22

png;base64c09c97f7724534bb
Het was een beetje een raar weekje, zo met die Hemelvaartsdag en met het openbaar worden van het rapport van de Commissie Bosker over de rekentoets. Nog vreemder (en ergerlijker !) waren de schreeuwende krantenkoppen hierover. Gelukkig verbeterde de kwaliteit van de berichtgeving in de loop van de dag.

Aan bovenstaand staafdiagram kunt u zich ook ergeren (of u kunt er – gezonder – om lachen), al is de toegepaste truc hier wel erg doorzichtig. Als je een stijging heel dramatisch wilt weergeven, dan stapel je toch gewoon eenmalig de staafjes van twee achtereenvolgende jaren op elkaar? Het diagram komt hier vandaan. Geen idee waar het over gaat, maar dat heb ik bij economen wel vaker.

Winnaar van de Week

Dat is Gyurka Jansen (@ThE_ED), al was hij door ldaalder (@ldaalder) getipt. Zij dingen gezamenlijk mee naar de fles Pi-wijn, die op het einde van dit cursusjaar onder alle weekwinnaars wordt verloot.

#LiegGrafiek van Week 20

T0rxIyC
Uit verkiezingsfolder Conservatieven Dudley, UK

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het is weer verkiezingstijd en dat zullen wij weten ook! Dit zijn hoogtijdagen voor LiegGrafieken. Ook in het Verenigd Koninkrijk, waar de verkiezingen voor het Europese Parlement gecombineerd worden met lokale verkiezingen.

Echt alle registers gaan open, inclusief het grafisch geweld hierboven (verkiezingsfolder Dudley Conservatives), waarbij er geen enkel verband meer bestaat tussen hoogte van staven in het diagram en de hierdoor gerepresenteerde percentages. Hier vindt u meer voorbeelden, uit de Guardian.

Winnaar van de Week

Dat is dit keer K. P. Hart (@hartkp). Gefeliciteerd!

Wat vonden wiskundedocenten van eindexamens wiskunde 2014?

BnavLEDCUAALwn9 Hieronder vindt u, per examen, wat u vond van de recente eindexamens VO.  Ik organiseerde daarvoor hier online enquêtes.

LET OP: de resultaten zijn niet-representatief te noemen, ik streefde slechts naar een globale bepaling van de door u geconstateerde badwatertemperatuur.

[Links inmiddels verlopen]

 

(Geen echte) #LiegGrafiek van Week 18

mosquitoHet is tijd voor een pluimpje! Een vorige keer liet ik u een soort staafdiagram van GroenLinks zien, waarvan de creatieve bedenker was vergeten dat in een staafdiagram, ook de breedte telt. Als je windmolens in een figuur hoger maakt en hun vorm toch wilt behouden, dan moet je ook de breedte veranderen. Maak je iets dan bijvoorbeeld twee keer zo hoog, dan wordt de breedte ook twee maal zo dik, waardoor de oppervlakte, dus het beeld, wel vier maal zo groot wordt.

Bovenstaande staafdiagram biedt een interessant alternatief: eerst verandert alleen de breedte van de staven, later wordt vooral de lengte aangepast. Op het uiteinde rechts wordt er toch nog een heel klein beetje geLiegGrafiekt, maar daar ontkom je hier niet aan. Ik citeer de indiener: “Het is een manier om getallen van een heel andere orde van grootte toch enigszins vergelijkbaar te maken” Ik vind dit zelf wel een geslaagde manier.

Dit diagram danken wij aan Bill Gates, die afgelopen week uitriep tot Mosquito Week. De uitkomst is misschien voor u ook wat onverwacht: muskieten (malaria) veroorzaken jaarlijks vele malen meer doden dan bijvoorbeeld haaien!

Winnaar

Deze LiegGrafiek – die geen LiegGrafiek is – komt uit het verre Maputo, Moçambique, waar de malariamug een heel groot gevaar voor de samenleving vormt. De winnaar van deze week is Wim Neeleman (@WimNeeleman). Gefeliciteerd, Wim!

 

LiegGrafiek van Week 15

slide-1-728In een naschrift vorige week, meldde ik het al: in mijn overzicht van soorten LiegGrafieken ontbrak er nog een.

Deze ontbrak, omdat ik daar al vóór het begin van deze serie aandacht aan besteedde.

Toch is deze manier van LiegGrafieken een hele slimme als je kwade bedoelingen hebt, omdat je als lezer in eerste instantie vaak niet eens door hebt, dat er wat aan de hand is.

Tik van de molen

GroenLinks heeft – terecht – alternatieve energie hoog in het vaandel staan. Maar hierboven wordt in de vergelijking met andere partijen toch wel flink overdreven, 100% zelfs. Iemand van de PR-afdeling had kennelijk bedacht dat staafjes te saai waren voor een staafdiagram, het moesten windmolens worden. Met de tiphoogte van de bovenste wiek in de windmolen wordt de CO2-reductie aangegeven.

Maar dat was voor hem niet voldoende. Als je de hoogte verandert moet je natuurlijk ook de breedte veranderen, anders krijg je vreemd vervormde molens … .

Klinkt heel logisch, maar daardoor verander je ook direct de oppervlakte, waardoor het effect visueel verdubbeld wordt. Het bleef niet bij deze ene uitglijer, hier vindt u een hele serie dia’s met eenzelfde fout.

Winnaar van de Week

Dat werd Gyurka Jansen (@ThE_ED), die mij attent maakte op de hele serie. Gefeliciteerd!

Hieronder ging Groenlinks op dezelfde manier in de fout.

 

LiegGrafiek van Week 14

Fox News; 31 maart 2014
Fox News; 31 maart 2014

Liefactor

De mate van liegen kan soms in een getal worden uitgedrukt, de liefactor.

Huiswerk: bepaal van de staafdiagrammen hierboven de liefactor. Het diagram is afkomstig van de Amerikaanse zender Fox en suggereert dat er nog een reuzensprong nodig is, om ervoor te zorgen dat het aantal inschrijvingen voor Obamacare op het gewenste niveau komt.

De rode lijntjes tekenen de staafjes in het geval de verticale as – zoals het hier hoort – gewoon bij 0 zou beginnen. Dan ogen de verschillen aanzienlijk kleiner … . De zender is duidelijk geen Obamafan en kent een lange traditie van dit soort LiegGrafieken.

Overzicht

Zoals ik vorige week al schreef geef ik deze keer een kort overzicht van de soorten LiegGrafieken die tot op heden in deze serie geplaatst werden.

Wilt u een zo eenvoudig mogelijke toegang tot alle LiegGrafieken die ik in het afgelopen half jaar gepubliceerd heb, dan kunt u het beste op LiegGrafiek zoeken, in het zoekveld op de balk rechts of met Google.

Y-as begint niet bij 0

We hebben sinds 18 oktober, toen ik de eerste LiegGrafiek plaatste, verschillende (staaf)diagrammen met een flinke liefactor gezien. Dat kun je bereiken door de y-as niet bij 0 te laten beginnen. Hetzelfde geldt voor grafieken, waarbij het dan niet om oppervlaktes van staafjes gaat die liegen, maar om lengtes van lijnstukken.

13D

Je kunt ook een aardige liefactor krijgen door een diagram in perspectief te tonen, zoals Steve Jobs hiernaast doet. Zie het bijbehorende stukje.

Elastieken assen

Liegen lukt ook door te sjoemelen met een van de assen: indrukken of juist oprekken, afhankelijk van welk effect je wilt bereiken. Zo kun je bijvoorbeeld zaken als stijgen en dalen overdramatiseren. Iets subtieler is het gebruik van ongebruikelijke schaalverdelingen, zoals een logaritmische.

Gewoon fout

Gewoon fout is het wanneer je een van de assen onregelmatig gaat indelen. Een tragisch dieptepunt daarvan zagen we vorige week.

Tumblr_photoOok gewoon fout is het, als je in cirkeldiagrammen, of wat daar voor doorgaat, hoeken niet laat corresponderen met de bijbehorende percentages. In het plaatje hiernaast is overigens wel meer mis.

 

 

Volkskant; 19 maart 2014
Volkskant; 19 maart 2014

Cijfermateriaal deugt niet

Er werden wel meer LiegGrafieken geplaatst, bijvoorbeeld die waarvan het cijfermateriaal áchter het plaatje niet deugde. In het vervolg dingen deze echter niet meer mee naar de prijs LiegGrafiek van de Week. Het gaat in deze rubriek immers om het plaatje zélf en niet om de methodiek e.d.

Samen geen 100%

En diagrammen waarvan de percentages opgeteld boven of onder de 100% uitkomen plaats ik in principe ook niet meer, dat betreft gewoon een fout in elementair rekenen.

Winnaar van de week

Marc van Zanten (@marcvzanten) is winnaar van deze week, al kreeg hij deze LiegGrafiek weer via iemand anders: @ddmeyer.

slide-1-728Naschrift

In bovenstaand overzicht ontbreekt eigenlijk nog een soort. Daar besteedde ik namelijk al veel eerder aandacht aan, toen ik nog niet gestart was met deze serie. Volgende week meer hierover.

En denk eraan: blijf LiegGrafieken insturen!

2014-04-03

#LiegGrafiek van Week 9

The Atlantic; 23 februari 2014
The Atlantic; 23 februari 2014

Met de grafieken in dit artikel is weinig mis. Waarom neem ik ze dan in deze rubriek met LiegGrafieken op, zult u vragen.

Dat is om duidelijk te maken dat om uit te maken of een grafiek liegt of niet het van belang is om ook de context in de beoordeling mee te nemen. Én om duidelijk te maken dat bijna alle cijfermateriaal relatief is: de cijfers hangen namelijk af van de gestelde (onderzoeks)vraag en van de gehanteerde methodologie.

De vraag of Nederlandse sporters succesvol waren in Sotsji kan zo zowel met een ja als met een nee beantwoord worden, afhankelijk van de vraag en van hoe je meet. Tel je gewoon het aantal medailles, dan zou je de vraag wel met ja kunnen antwoorden. Maar zet je dat aantal bijvoorbeeld af tegen het Bruto Nationaal Product (BNP) van een land, dan neig ik zelf toch naar een nee.

U zult nu mijn bewondering voor Ethiopische en Keniaanse marathonlopers misschien beter kunnen begrijpen. Het wachten is nog op een Olympische schaatskampioen uit Sao Tomé e Principe, een land met een van de laagste BNP’s op de wereld.

Winnaar

De winnaar van deze week is Marike Verschoor (@Marike1212). Gefeliciteerd, Marike!