Als ik nu eens @SanderDekker was … deel 8, afsluiting serie

Gert Jan van Heyningen
Gert Jan van Heyningen

Als ik staats-secretaris Dekker zou zijn, zou ik afgelopen vrijdag een brief aan de Tweede Kamer gezonden hebben, zoals hij dat zelf deed.

Vermoedelijk zou ik bepaalde passages wat minder vaak herhaald hebben, populaire woorden als ‘urgentie’ vermeden hebben en hier en daar nog wat concreter zijn geweest (al besef ik dat een bewindvoerder vooral de grote lijnen moet uitzetten).

Gelukkig geen flipperkastdemocratie

Het leek wel over @SanderDekker deze serie op de voet gevolgd heeft, zó kon ik het met hem eens zijn ;-). Ik heb in mijn serie achtereenvolgens de zes (vijf plus een) aanbevelingen van de Commissie Bosker behandeld en kon mij daar meestal goed in vinden. Slechts hier en daar had ik een wat afwijkend standpunt.

De eer komt dus zeker niet aan mij toe, maar aan de Commissie! Ook aan beide bewindvoerders, minister en staatssecretaris, dat zij zo wijs zijn om de aanbevelingen van Bosker “onverkort en integraal uit te gaan voeren”. Daarmee hebben zij tegelijk aangetoond, zij het minstens een jaar te laat, dat Nederland gelukkig geen flipperkastdemocratie kent.

Of de invoering van de rekentoets heeft geholpen bij het oplossen van het rekenprobleem, zal blijken in de evaluatie. Niets doen helpt in ieder geval niet.

Samenvatting brief

Heel kort samengevat kwam de brief hierop neer:

  • er wordt vastgehouden aan het invoeringsschema van de rekentoets;
  • aanbevelingen Bosker worden onverkort en integraal uitgevoerd;
  • de huidige lichting leerlingen mag niet de dupe worden van invoeringsproblemen;
  • er wordt, explicieter dan in het commissierapport, gesteld dat ook scholen en leraren nog best een extra stapje kunnen zetten om het rekenonderwijs verder te verbeteren. Die uitspraak baseert de staatssecretaris vooral op de recente voortgangsrapportages van het Steunpunt Taal & Rekenen.

Ik wijs u nog wel even op de door mij gesuggereerde aanpak om aanbeveling 1 van de Commissie (zie hieronder) concreet uit te werken.

Ik ben overbodig geworden

Ik sluit deze serie nu voortijdig af, mijn opiniërende taak zit er op. Ik was van plan om maandag nog wat aandacht aan advies 5 te schenken en ook zelf nog met wat extra aanbevelingen te komen. Maar nu er zo’n duidelijke en goede brief ligt is daar geen reden meer voor. Bovendien wil ik zelf natuurlijk geen BZ ‘er (Bekende Zeurpiet) worden.

Op woensdag(middag) 18 juni zal de brief, inclusief bijlagen (o.a. een rapportage van CvE), van de heer Dekker in de Tweede Kamer (Commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) besproken worden. Misschien geef ik daarna nog een nabeschouwing.

Maar nu luidt het parool: niet (meer) lullen, maar poetsen!

Overzicht serie

Schreeuwende_koppen

Als ik nu eens @SanderDekker was … deel 7

ANP
ANP

 

 

 

 

 

 

Met Hemelvaart verscheen het rapport Bosker over de rekentoets. Onze staatssecretaris komt binnenkort met een reactie en, na bespreking in de Tweede Kamer (18 juni), zullen er ook vast beleidsmaatregelen volgen.

Ik laat deze dagen zien wat ik zelf zou doen als ik de heer Dekker was. Daarbij probeer ik uiteraard zo veel mogelijk aan te sluiten bij de (vijf) adviezen van de Commissie Bosker. Daar waar ik van mening verschil zal ik dat duidelijk aangeven. Dit is alweer deel 7 van deze serie.

Advies 4

Leg de referentiecesuur voorlopig niet vast.

Over dit advies had ik het gisteren al. Ik kondigde aan dat ik met een alternatief voorstel zou komen. De hoogte van een lat (cesuur) kun je namelijk beter niet aanpassen, ook niet tijdelijk. Daarmee zou je namelijk de kracht van de Referentiekaders ondergraven. Wat valt er nog te refereren als je die lat het ene jaar op hoogte x legt en het volgende jaar op hoogte y?

Volgens het advies van de Commissie wordt de rekentoets volgens schema ingevoerd. Dat herhaalt zij in haar rapport een paar maal, in verschillende bewoordingen, dus ik ga ervan uit dat dit een belangrijk advies is, ook al komt het niet voor in het lijstje van vijf adviezen (zie onderaan). Ik noem het Advies 0.

Dat er invoeringsproblemen zijn constateert de Commissie ook en zij stelt dat de huidige lichting leerlingen daar niet de dupe van mag worden. Dat ben ik met haar eens, maar niet met het daarmee samenhangende advies.

Slaag/zakregeling

De komende twee jaar (nu eigenlijk nog maar een jaar) is de rekentoets een verplicht onderdeel van  het vo-examen, maar telt het behaalde cijfer nog niet mee in de slaag/zakregeling.

Maar dan wordt het volgens de plannen ook menens: met een 4 of minder voor de rekentoets haal je het eindexamen niet, wat je andere resultaten ook mogen zijn. Het is de vraag – en ook mijn vraag – of dat in de huidige situatie niet wat te fors is. Ik stel dan ook voor om vanaf dan het rekentoetscijfer tijdelijk buiten de kernvakkenregeling te houden: het cijfer telt wel mee, maar niet zo zwaar als in deze regeling. Na een van te voren vastgelegde periode komt de rekentoets alsnog in de kernvakkenregeling.

Geen aparte rekentoets voor vmbo-bb

Het niveau 2F geldt voor alle richtingen binnen het vmbo, inclusief vmbo-bb. Dat is ook zo in de wet vastgelegd. Omdat leerlingen in het vmbo-bb extra veel moeilijkheden hadden met de pilotrekentoetsen wil men nu voor deze richting een andere, makkelijker, rekentoets maken. Ik vind dat geen goed idee: 2F is immers 2F.

Ik begrijp best dat er voor deze categorie leerlingen iets moet gebeuren, maar áls je constateert dat de lat voor vmbo-bb inderdaad te hoog ligt, dan kun je mijns inziens niets anders doen dan een nieuw referentieniveau invoeren, 1,5F of zo ;-).

Wat is er met de S gebeurd?

In het PO is het niveau 1S (met de S van Streefniveau) volgens mijn informatie nog springlevend. Maar in vo en mbo lijken de niveaus 2S en 3S uit het zicht verdwenen. Dat is extra jammer, omdat de politiek vindt dat excellentie meer beloond moet gaan worden. En die S-niveaus kunnen nu juist dat beetje extra bieden!

Ik kan mij goed voorstellen dat de prioriteit nu even ligt bij de F-niveaus (met de F van Fundamenteel) en dat je als overheid eerst wilt dat deze goed ingevoerd worden. Maar ik zou na die fase graag zien dat die S-niveaus weer in beeld komen. Waarom staan ze anders in de Referentieniveaus?

Met deze wens loop ik vooruit op mijn commentaar op Advies 5. Dat komt volgende week.

Schreeuwende_koppen

Als ik nu eens @SanderDekker was … deel 6

anp
anp

 

 

 

 

 

 

Met Hemelvaart verscheen het rapport Bosker over de rekentoets. Onze staatssecretaris komt binnenkort met een reactie en, na bespreking in de Tweede Kamer (18 juni), zullen er ook vast beleidsmaatregelen volgen.

Ik laat deze dagen zien wat ik zelf zou doen als ik de heer Dekker was. Daarbij probeer ik uiteraard zo veel mogelijk aan te sluiten bij de (vijf) adviezen van de Commissie Bosker. Daar waar ik van mening verschil zal ik dat duidelijk aangeven. Dit is alweer deel 6 van deze serie.

Advies 4

Leg de referentiecesuur voorlopig niet vast.

De introductie van de rekentoets hangt samen met een door (bijna) iedereen geconstateerd probleem: gebrek aan rekenvaardigheden bij onze leerlingen. Daardoor ervaren zij problemen is hun vervolgstudie, hun werk en in hun maatschappelijk functioneren. Of de rekentoets die rekenvaardigheden inderdaad verbetert zal na evaluatie moeten blijken.

Lekker boeiend, het telt toch niet mee

Feit is dat naarmate de resultaten op de toets als dwingender werden ervaren door leerlingen, leraren en scholen, deze ook beter hun best zijn gaan doen. Dat blijkt onder andere uit de rapportages van het Steunpunt Taal en Rekenen. Hier vindt u de meest recente, over het intensiveringstraject rekenen.

Fact of Life

Je kunt het als idealistische onderwijsman (en dat ben ik) betreuren dat een probleem kennelijk pas serieus wordt genomen als er een officiële toets aan wordt gekoppeld, maar dit werkt nu eenmaal zo, dit behoort kennelijk tot de Facts of Life.

De resultaten in de pilots van de rekentoets waren zonder meer slecht, zeker in het vmbo en het havo. De Commissie analyseert de oorzaken daarvoor in haar rapport uitvoerig en voorbeeldig. Dit jaar ging het voor het eerst om ‘het echie’, al telde het resultaat nog niet mee in de slaag/zakregeling. Ik heb van 2014 nog geen landelijke resultaten onder ogen gekregen, maar er zijn duidelijke signalen dat er sprake is van betere resultaten. Dat had ik ook wel verwacht.

Geen getreuzel meer

Toch zijn de rekentoetsen nog niet dat wat ze zouden moeten zijn en zouden leerlingen, leraren en scholen ook nog best een stapje extra kunnen zetten. Dat eerste constateert de Commissie ook, over dat tweede is zij wat cryptischer. Vandaar dat ik dat maar zeg, overigens in navolging van het Steunpunt Taal en Rekenen.

Van belang lijkt mij daarom dat er niet langer door de bewindvoerders met de uitvoering van de maatregelen rond de rekentoets wordt getreuzeld, maar er nu echt – eindelijk – wordt doorgepakt. In 2010, dus vier (!) jaar geleden zijn de Referentiekaders in de Wet verankerd, met instemming van (bijna) de hele Tweede Kamer, maar daarna is er – vind ik – niet daadkrachtig genoeg opgetreden. Hierdoor is er veel te lang onzekerheid boven het onderwijsveld blijven hangen. Gelukkig vindt de Commissie, met mij, dat alles nu gewoon volgens schema moet doorgaan.

Niet de dupe

Zij heeft daarbij wel een clausule: de huidige lichting leerlingen mag niet de dupe worden van de invoeringsproblemen. Zij doet ook een aanbeveling hoe dat laatste te bereiken.

Ik ben het eens met die clausule, maar wil toch liever een andere, meer structurele, oplossing voorstellen. Als een leerling, door welke oorzaken dan ook, niet over een lat kan springen, dan is het uit onderwijskundig oogpunt vreemd om die lat dan (tijdelijk) maar wat lager te gaan leggen. Die lat (de cesuur) ligt namelijk op een van te voren door deskundigen bepaalde hoogte (de Commissie beschrijft de procedure die hierbij gehanteerd werd uitvoerig) die kennelijk nodig wordt geacht voor de rest van zijn leven (vervolgstudie, beroep, maatschappelijk functioneren). Zouden we kandidaten voor een rijexamen hun diploma tijdelijk cadeau geven als ze door omstandigheden onvoldoende rijvaardigheden beheersen? Ik hoop het niet.

Morgen ga ik verder met mijn commentaar op dit advies en kom met een alternatief advies. Dan ga ik ook verder in op wat ik al eerder constateerde: dat een aparte rekentoets voor vmbo-bb, zoals het plan is, in ieder geval iets onlogisch is.

Schreeuwende_koppen

Als ik nu eens @SanderDekker was … deel 5 al weer

ANP
ANP

 

 

 

 

 

 

Met Hemelvaart verscheen het rapport Bosker over de rekentoets. Onze staatssecretaris komt binnenkort met een reactie en, na bespreking in de Tweede Kamer (18 juni), zullen er ook vast beleidsmaatregelen volgen.

Ik laat de komende dagen zien wat ik zelf zou doen als ik de heer Dekker was. Daarbij probeer ik uiteraard zo veel mogelijk aan te sluiten bij de (vijf) adviezen van de Commissie Bosker. Daar waar ik van mening verschil zal ik dat duidelijk aangeven. Dit is alweer deel 5 van deze serie.

Advies 3

Onderzoek de mogelijkheden van een andere toetsvorm en andere scoringsmogelijkheden.

Hier wijk ik af van wat de Commissie aanbeveelt, althans wat betreft het eerste deel van het advies. Voor de duidelijkheid: de Commissie bedoelt met ‘andere toetsvorm’ schriftelijk toetsen.

Geen onderzoek nodig

Aan toetsen via de computer kleven absoluut nadelen. Maar de nadelen van een schriftelijke rekentoets acht ik veel groter. Denk alleen maar aan al dat nakijkwerk, terwijl docenten nu al klagen over de werklast in het onderwijs! Niet doen dus en zo’n onderzoek ook niet laten uitvoeren, zonde van de tijd. De voor/nadelen van digitaal versus schriftelijk toetsen zijn ook al lang en ook voldoende onderzocht. En er moet nu niet geluld worden, maar gepoetst.

En laten wij wel wezen: het programma van de rekentoets is ten opzichte van die van de gewone eindexamenprogramma’s in het vo zeer beperkt. Waarom dan een heel nakijkcircus hiervoor optuigen? In het mbo [update: inmiddels ook in vo] kan de rekentoets bovendien op verschillende momenten in het jaar worden afgenomen en is het aantal herkansingsmogelijkheden in principe onbeperkt [update: in vo vier kansen]. Ik moet er niet aan denken dat al deze toetsen schriftelijk zouden zijn. Je zult de docenten dan eens moeten horen!

De computer kan dat nakijkwerk bovendien goed aan, zeker als er, zoals ik in mijn artikel over de rekentoets voorstelde, meer ‘kale opgaven’ in komen.

Het tweede deel van het advies kan ik wel onderschrijven. De Commissie doelt hier op partial credit, de mogelijkheid om ook voor deelantwoorden punten toe te kennen.

Papier

In haar rapport schrijft de Commissie dat leerlingen bij toetsen op de computer minder makkelijk naar papier grijpen om aan het rekenen te slaan, waardoor de kans op fouten vergroot wordt. Ik weet niet of dit waar is, maar zo ja, dan ligt hier natuurlijk een schone taak voor de leraar. Leerlingen zullen ook wel naar dat papier moeten grijpen, de online rekenmachine zal in mijn voorstellen een beduidend kleinere rol in de rekentoets gaan spelen.

Morgen ga ik het hebben over advies 4. Ik kondig hierbij ook al aan dat ik, na behandeling van alle vijf de adviezen (eigenlijk zes; Bosker beveelt aan de invoering volgens schema door te laten gaan), zelf nog met een of twee aanvullende adviezen zal komen.

 

Schreeuwende_koppen

Als ik nu eens @SanderDekker was … deel 4

media_xl_1830027

 

 

 

 

 

Met Hemelvaart verscheen het rapport Bosker over de rekentoets. Onze staatssecretaris komt binnenkort met een reactie en, na bespreking in de Tweede Kamer, zullen er ook vast beleidsmaatregelen volgen.

Ik laat de komende dagen zien wat ik zelf zou doen als ik de heer Dekker was. Daarbij probeer ik uiteraard zo veel mogelijk aan te sluiten bij de (vijf) adviezen van de Commissie Bosker. Daar waar ik van mening verschil zal ik dat duidelijk aangeven. Dit is alweer deel 4 van deze serie.

Advies 2

Verbeter de transparantie en openbaarheid van de toetsen.

Ook dit is een advies van de Commissie waar iedereen het wel mee eens zal zijn. Daarbij hoort echter wel de aantekening dat het ontwerpproces van de toetsen natuurlijk afgeschermd moet zijn, zoals geldt voor alle eindexamens en onderdelen daarvan.

Wel zouden de hele gang van zaken en de gevolgde procedures duidelijk(er) moeten worden voor de buitenwereld. De rekentoetsen worden automatisch, per computer (hier kom ik later deze week nog op terug), afgenomen, gescoord en vervolgens krijgen leerlingen een cijfer. Het zou iedereen, en dan met name de leerling en zijn leraar duidelijk moeten zijn hoe deze cijfertoekenning plaats vindt.

Inzagerecht

Een belangrijk punt vind ik dat leerlingen in staat zouden moeten worden gesteld om hun eigen werk, inclusief de opgaven, na afloop in te zien. Alleen dan kan er sprake zijn van een leereffect, bijvoorbeeld in verband met de herkansing.

Het argument om die inzage tot nu toe te beperken was dat er eerst nog een hele database moest worden aangelegd, met opgaven die later eventueel hergebruikt zouden kunnen worden. Die database is nu nog lang niet voldoende gevuld. Dat geldt met name in het mbo, waar aan leerlingen verscheidene herkansingsmogelijkheden worden geboden.

De Commissie pleit in haar rapport ook voor zo’n inzagemogelijkheid, al voegt ze daar voorzichtigheidshalve wel het woordje ‘desgewenst’ aan toe. Dit is in ieder geval mijn wens en ik denk ook die van vele anderen.

Hogere productie

In deel 3 van deze serie stelde ik voor de constructiegroepen tijdelijk flink uit te breiden, zodat er in een jaar veel meer rekentoetsen geproduceerd kunnen worden dan er in dat bewuste jaar nodig zijn. Dan hoeft men ook niet meer bang te zijn dat leerlingen in een rekentoets alleen maar met hun al bekende opgaven geconfronteerd worden. Daarmee vervalt ook de reden om leerlingen hun werk niet in te laten zien.

Ook leraren zouden inzage moeten hebben, want zij zijn het immers het die het onderwijs aan herkansers verzorgen. Wil je je leerling kunnen corrigeren, dan moet je natuurlijk ook weten wat deze fout gedaan heeft.

Openbaarheid

Net als bij de (schriftelijke) eindexamens kunnen de opgaven uit de rekentoets dan (als mijn voorstel wordt overgenomen) na afloop gewoon gepubliceerd worden (verbeter de openbaarheid) en zó dienen als voorbeeld voor toekomstige edities. Er hoeven geen aparte voorbeeldtoetsen meer gemaakt te worden.

Morgen aandacht voor Advies 3 van de Commissie.

Schreeuwende_koppen

Als ik nu eens @SanderDekker was … deel 3

.

We Can Work It Out

Nee, dit nummer zongen The Beatles niet, toen ze, vandaag precies 50 jaar geleden, in Nederland waren aangekomen, dat was pas wat later. Maar dit is wel het motto waaronder ik, Sander Dekker, u binnenkort aan het werk zal zetten.

Think of what you’re saying.
You can get it wrong and still you think that it’s all right.
Think of what I’m saying,
We can work it out and get it straight, or say good night.

We can work it out,
We can work it out.

Life is very short, and there’s no time
For fussing and fighting, my friend.

Bosker

Met Hemelvaart verscheen het rapport Bosker over de rekentoets. Ik, in mijn rol van staatssecretaris, kom binnenkort met een reactie en, na bespreking in de Tweede Kamer, zullen er ook beleidsmaatregelen van mij volgen.

Ik laat hier de komende dagen zien wat ik van plan ben te gaan doen. Daarbij probeer ik uiteraard zo veel mogelijk aan te sluiten bij de (vijf) adviezen van de Commissie Bosker. Daar waar ik van mening verschil zal ik dat duidelijk aangeven.

Advies 1

Verbeter de kwaliteit van de toetsen en opgaven.

Ik heb al twee keer eerder aandacht aan dit advies geschonken, in deel 1 en in deel 2 van deze serie. Ook in mijn artikel over de rekentoets gaf ik, onder het pseudoniem Hans Wisbrun, suggesties hiervoor. Ik wil nu een antwoord geven op de vraag: hoe?

X-factor

Welnu, ik ga de groep mensen die, onder begeleiding van het cito, de nieuwe/vernieuwde rekentoetsen moet gaan ontwerpen – de constructiegroepentijdelijk uitbreiden, met een factor x, waarbij x ≥ 3 en x ≤ 5. Dan kan er direct ook een hele voorraad toetsen gemaakt worden, wat het mogelijk maakt de toetsen na afloop ook openbaar te maken. Wat dit laatste betreft: zie een volgend deel van deze serie.

Deze groep zal voor het grootste deel bestaan uit ervaren reken- en wiskundedocenten, aangevuld met enkele vakdidactici en toetsdeskundigen van het cito. Deze worden geworven uit alle didactische stromingen, uiteraard met uitsluiting van de Bekende Zeurpieten (BZ’ers).

Leiding en opdracht

De groep krijgt een tweekoppige leiding: de meest ervaren reken/wiskundedocent of didacticus onder hen zorgt voor de inhoudelijke leiding en daarnaast is er een ‘Wouter’, uitsluitend voor de procesbegeleiding.

De groep krijgt als uitdrukkelijke opdracht tijdens het ontwikkelwerk niet aan het discussiëren te slaan over visies, didactiek, en meer van dat soort fraaie vergezichten. Men moet in dit stadium niet lullen, maar poetsen.

Vooraf percentage contextopgaven vastleggen

Vooraf wordt vastgelegd hoe groot het percentage contextloze/contextrijke opgaven zal zijn. De heer Wisbrun, mijn alter ego, suggereerde in zijn artikel een verhouding 50/50 en dat lijkt mij een werkbare verdeling, die al veel beter in overeenstemming is met de Referentiekaders (nu is het aandeel van de opgaven met context zo’n 75%).

Ook zal ik van te voren het percentage opgaven vastleggen waarbij de digitale rekenmachine mag worden gebruikt. Ik zie geen reden meer om het gebruik van de rekenmachine automatisch te koppelen aan de opgaven met contexten (nu geldt: met context = met rekenmachine).

Optrede en aantrede_img_1 (1)De getallen in de context kunnen beter zó worden aangepast, dat een leerling deze opgaven ook heel goed op papier kan maken.

Dat daarmee het realiteitsgehalte van zo’n opgave wat wordt verminderd vind ik persoonlijk niet zo erg. Het gaat bij rekenen op dit niveau (2F, 3F) namelijk deels om abstractie.

Bovendien: problemen in een toets zijn toch maar zelden of nooit reëel, tenzij een leerling – en dat zou wel heel toevallig zijn – vlak voor de rekentoets een trap aan het timmeren is. De kans dat alle eindexamenkandidaten van Nederland net op datzelfde moment zo’n trap aan het timmeren zijn lijkt mij verwaarloosbaar. Maar ja, ik ben geen statisticus …

Rol rekenmachine

De heer Wisbrun stelde voor om de rekenmachine helemaal uit de rekentoets te verbannen, maar dat vind ik persoonlijk wel wat ver gaan.

Rolwisseling

Aanhangers van de stroming van Realistisch Rekenonderwijs zullen in eerste instantie worden belast met de ontwikkeling van kale sommen. Aanhangers van de Traditionele school ontwerpen de opgaven met contexten. Daarna vindt er uiteraard uitwisseling plaats.

De vaststellingscommissie van het CvTE moet misschien ook tijdelijk wat uitgebreid worden, met een paar personen. Deze doet na oplevering van de concepttoetsen wat de naam al aangeeft: de rekentoetsen (goedkeuren en) vaststellen.

Rekentoetsen kunnen pas aangepast worden als de syllabi waarop ze gebaseerd zijn worden aangepast in de zin zoals hierboven omschreven. Het schrijven van nieuwe syllabi voor 2015/2016 is dan ook topprioriteit.

Morgen

Ja, dan kom ik eindelijk aan mijn commentaar toe op Advies 2 van de Commissie Bosker. Zie hieronder.

Schreeuwende_koppen

  • Deel 0 (over Advies 0: Doorgaan na aanpassing)
  • Deel 1 (over Advies 1)
  • Deel 2 (over Advies 1)

Als ik nu eens @SanderDekker was … deel 2

ANP
ANP

Met Hemelvaart verscheen het rapport Bosker over de rekentoets. Onze staatssecretaris komt binnenkort met een reactie en, na bespreking in de Tweede Kamer, zullen er ook vast beleidsmaatregelen volgen.

Ik laat de komende dagen hier zien wat ik zelf zou doen als ik de heer Dekker was. Daarbij probeer ik uiteraard zo veel mogelijk aan te sluiten bij de (vijf) adviezen van de Commissie Bosker. Daar waar ik van mening verschil zal ik dat duidelijk aangeven. Dit is deel 2 van de serie, gisteren publiceerde ik deel 1, met daarin een link naar deel 0.

Advies 1

Verbeter de kwaliteit van de toetsen en opgaven

Gisteren merkte ik in deze rubriek op dat ‘in lijn met de Referentiekaders’ een minimumeis is die je aan de kwaliteit van de rekentoetsen zou moeten stellen. Daarnaast komen natuurlijk de eisen die je aan elke toets stelt, zoals eenduidigheid van de vraagstellingen.

De Commissie analyseert in haar rapport (met name in 4.1: Conceptueel verschillende uitwerkingen) nauwgezet de Domeinoverstijgende vaardigheden en de verschillende Definities van contexten. Daar zat voor mij ook wat nieuws bij, mede omdat mijn focus ligt op het vo en ik van het mbo wat minder weet. Ik was verbaasd te lezen dat er kennelijk bij hetzelfde niveau (3F) verschillende toetsen worden gemaakt, voor vo én voor mbo4.

Ontbrekende logica

Ik ben dan ook voorstander van de suggestie van de Commissie om de verschillende syllabuscommissies (ik zal nu – en in de toekomst – slechts hiervan spreken en niet over rekentoetswijzercommissies (Scrabblewoord!)) te laten fuseren, voor elk niveau een. Er is toch sprake van één en hetzelfde niveau, voor havo/vwo én mbo4?

Ik zal later misschien nog ingaan op de eerder geuite wens van de Tweede Kamer om een aparte toets voor vmbo-bb te laten ontwikkelen. Daar valt zeker wat voor te zeggen, maar het is in ieder geval onlogisch. Voor heel het vmbo geldt namelijk het, wettelijk verankerde, 2F-niveau. Later dus meer.

Contexten/contextloos

In de kranten stond rond Hemelvaart regelmatig de kop Rekentoets te moeilijk boven artikelen over de toets. Dat lijkt mij onzin, in ieder geval staat zoiets niet in het rapport Bosker!

Waar wél wat over in staat is over het al dan niet gebruiken van contexten. Gisteren schreef ik daar al wat over (die F is van Fundamenteel, niet van Functioneel) en ik volsta nu met een verwijzing naar wat ik daar al eerder in een artikel over schreef.

De enige toevoeging die ik nu doe is dat bij de twee verschillende definities voor contextloos die – zie het rapport – gehanteerd werden in vo en mbo4, die voor het mbo mij de beste lijkt. Ik zie namelijk niet in dat een som als Bereken 3,50 + 2,75 plotseling anders wordt als je voor die getallen een euroteken o.i.d. zet. Het blijft een kale, contextloze, som.

Ik vind ook dat we ons nu niet verder bezig moeten houden met academische discussies over wat contexten nu precies zijn. Iedere leraar in vo of mbo weet dat namelijk, op werkniveau.

Morgen: aan het werk

Dan volgt er natuurlijk weer een aflevering in deze reeks. Ik, in mijn rol van Sander Dekker, ga dan namelijk mensen gewoon aan het werk zetten. Niet lullen, maar poetsen! Dat had natuurlijk al veel eerder moeten gebeuren, er is nu minstens een jaar verloren gegaan aan discussies die in de huidige situatie toch nooit tot een voor alle partijen bevredigende conclusie zullen lijden, laat staan tot overeenstemming. Goede rekentoetsen, die heeft schoolgaand Nederland nu nodig!

 

Schreeuwende_koppen

 

 

Als ik nu eens @SanderDekker was … deel 1

ANP
ANP

 

 

 

 

 

 

Met Hemelvaart verscheen het rapport Bosker over de rekentoets. Onze staatssecretaris komt binnenkort met een reactie en, na bespreking in de Tweede Kamer, zullen er ook vast beleidsmaatregelen volgen.

Ik laat de komende dagen zien wat ik zelf zou doen als ik de heer Dekker was. Daarbij probeer ik uiteraard zo veel mogelijk aan te sluiten bij de (vijf) adviezen van de Commissie Bosker. Daar waar ik van mening verschil zal ik dat duidelijk aangeven. Dit is deel 1 van de serie, gisteren publiceerde ik deel 0.

Advies 1

Verbeter de kwaliteit van de toetsen en opgaven

Dit vond ik eigenlijk het slechtste advies uit het rapport. Niet omdat ik het er niet mee eens zou zijn, allerminst, maar zo’n advies kun je natuurlijk altijd wel uitbrengen. Ook na 25 jaar rekentoets en ook nadat Nederlandse leerlingen het WK Rekenen vijf keer op rij hebben gewonnen.

Gelukkig wordt dit advies in de rest van het rapport wel wat verder uitgewerkt. Maar opvallend is dat er vrij weinig aandacht is voor beantwoording van de hamvraag uit de opdracht aan de Commissie: zijn de toetsen in de huidige vorm een goede uitwerking (of, chiquer: operationalisatie) van de, in de Wet verankerde, Referentiekaders? Er wordt wel een antwoord gegeven (“nog niet”), maar het belangrijkste punt lijkt door de Commissie gemist te worden, de kaping van de F (= Fundamenteel)!

Kaping van de F

Deze kaping werd overigens niet door de samenstellers van de toetsen uitgevoerd, maar, al eerder, door de commissies die verantwoordelijk waren voor de syllabi (in het vo getooid met de naam toetswijzer; mijn advies: zorg zo veel mogelijk voor gelijke nomenclatuur in vo en mbo). Deze beweren dat de F in de benaming van de niveaus (F2; F3) uit de Referentiekaders staat voor Functioneel rekenen (waarmee dan bedoeld wordt: rekenen in alledaagse of beroepssituaties, in contexten).

Maar dat is helemaal niet waar, zoals ik al eerder signaleerde! In de Referentiekaders worden drie zaken van belang geacht:

  • Paraat hebben
  • Functioneel gebruiken
  • Weten waarom.

En elk van deze drie wordt daar uitgewerkt met voorbeelden. Functioneel gebruiken is slechts één van deze drie. Die F staat voor Fundamenteel, iets heel anders.

Syllabi

Gelukkig zijn deze syllabi maar één (school)jaar van kracht. Het in lijn brengen van de syllabi met de Referentiekaders lijkt mij nu topprioriteit! Daarna kunnen er, op die syllabi gebaseerde, toetsen gemaakt worden.

De syllabi voor 2014/2015 zullen nu al wel klaar zijn, maar vanaf het schooljaar dat het cijfer voor de rekentoets meetelt in de slaag/zakregeling – 2015/2016 – zou alles helemaal op orde kunnen zijn, inclusief de toetsen.

Morgen ga ik dieper in op de vraag wat ‘goede rekentoetsen’ volgens mij zijn (minimumeis: in lijn met Referentiekaders) en welke werkwijze ik, in mijn rol van Sander Dekker, voorstel om tot die toetsen te komen.

Schreeuwende_koppen

 

Als ik nu eens @SanderDekker was … deel 0

Omroep West; 03-09-2009
Omroep West; 03-09-2009

Met Hemelvaart verscheen het rapport Bosker over de rekentoets. Onze staatssecretaris komt binnenkort met een reactie en, na bespreking in de Tweede Kamer, zullen er ook vast beleidsmaatregelen volgen.

Ik laat de komende dagen zien wat ik zelf zou doen als ik de heer Dekker was. Daarbij probeer ik uiteraard zo veel mogelijk aan te sluiten bij de (vijf) adviezen van de Commissie Bosker. Daar waar ik van mening verschil zal ik dat duidelijk aangeven.

Unaniem: doorgaan

De grootste prestatie van de Commissie Bosker vind ik eigenlijk dat deze is gekomen met een gezamenlijk rapport. Gezien de samenstelling van de club (kikkers in een kruiwagen) is dat op zich al een hele prestatie!

Deze unanimiteit wordt expliciet vermeld in de laatste alinea van de aanbiedingsbrief, met een advies over de invoering:

… invoering volgens planning door te laten gaan.

Dat lijkt mij ook volstrekt logisch, gezien het feit dat de basis van de rekentoets, de Referentiekaders taal en rekenen, al in augustus 2010 (!) door de Tweede Kamer is goedgekeurd en scholen sindsdien, zij het soms wat laat, volop met de implementatie ervan bezig zijn.

Complimentje

Het was ook prettig te lezen dat de commissie  … ”

.. veel respect en waardering heeft voor allen die van die implementatie een succes proberen te maken.

Zo’n compliment is welverdiend, zeker als je bedenkt dat al die docenten, rekencoördinatoren, (toets)ontwikkelaars, … het in de (sociale) media soms nogal te verduren hebben gekregen.

Ik erger mij bijvoorbeeld aan dat wat een handvol BZ’ers, Bekende Zeurpieten, bijna dagelijks in tweets over hun hardwerkende collega’s durft te schrijven (mijn advies: deze mensen direct blokkeren). Je kunt het met veel rond de rekentoets oneens zijn en er valt zeker nog het nodige aan de huidige generatie toetsen te verbeteren, maar houd wel altijd je fatsoen en speel niet op de/het man/vrouw/instituut!

Deze week: alle aanbevelingen

Ik zal in de loop van deze week successievelijk alle vijf de aanbevelingen van de Commissie Bosker afgaan. Eigenlijk zijn het er zes, want advies 0 (Doorgaan) staat in de aanbiedingsbrief en wordt later in het rapport zelf nog eens herhaald.

Morgen

Verbeter de kwaliteit van de toetsen en opgaven.

Schreeuwende_koppen

Ceci n’est pas une Blokken …

blokken2Door een paar rabiate tegenstanders van de rekentoets wordt bijgaand plaatje, met daarbij een (rekentoets)vraag als ‘Hoeveel blokken zijn er?’ regelmatig opgevoerd als het ultieme voorbeeld van de verderfelijkheid van deze toets.

Nu zal er inderdaad nog wel het een en ander aan deze toets moeten veranderen, zoals de Commissie Bosker recent in haar rapport constateerde (en ikzelf al een klein jaar eerder), maar het is een slecht voorbeeld.

Ceci n’est pas une pipe

Maar … om het deze tegenstanders nog wat gemakkelijker te maken, voorzie ik hen – u weet hoe gul ik ben –  in hun kruistocht nog even van wat extra munitie. Daar gaat die dan …

Ik zie namelijk helemaal geen blokken! Ik zie slechts parallellogrammen (en nog wat lijnstukjes), ik zie een volstrekt platte figuur. Nee, nog gekker, ik zie geen blokken, ook geen parallellogrammen, ik zie slechts een plaatje.

Misschien zie ik zelfs dat plaatje niet eens, maar zie ik slechts losse pixels op mijn scherm. En misschien zie ik die niet eens, maar gaat er door mijn hersenen slechts een stroompje dat mij de gewaarwording van ‘zien’ geeft. Enzovoorts.

Abstractie

Tot zo ver dan mijn hulp, al zou ik elke willekeurige rekentoetsopgave op deze manier moeiteloos kunnen fileren.

Rekenen (en zeker wiskunde) heeft met abstractie te maken, met je ergens iets bij voor kunnen stellen, ook al word je niet met echte, IRL, blokken geconfronteerd, maar met een plaatje daarvan. En om € 2,50 + € 3,75 uit te kunnen rekenen hoef je echt je portemonnee niet te trekken.

Bovenstaande vraag toetst ruimtelijk inzicht, een vaardigheid die expliciet wordt genoemd in het Referentiekader taal en rekenen. Niets mis mee dus.

– uit eenvoudige (werk)tekeningen, foto’s en beschrijvingen conclusies trekken over objecten en hun plaats in de ruimte

Eventueel kun je je nog voorstellen dat er een zinnetje bij komt als Veronderstel dat alle kolommen helemaal naar onderen doorlopen, maar ik vrees dat je dan de vraag alleen maar compliceert.

Blokkentafel?

Maar voor dat clubje rabiate tegenstanders is er gelukkig nog de blokkentafel ! Of, nee, … het is geen blokkentafel, slechts een plaatje van die blokkentafel. Of, nee, …

 

170776077-albric-blokken-tafel