Natuurkunde: sonnet over Statica

 

 

 

 

Statica

Het was een kattevel, ’t miauwde nog. 
’t Hing aan een koordje, midden voor de klas.
Ik had de ebonieten staaf; ik was
de kattenmepper, ik, die vooralsnog
niet eens een kat bezat – hoe was dat toch
gekomen? De leraar knoopte zijn das
los, die van zijde was; een staaf van glas
had hij achter zijn rug vandaan. Bedrog:

de spanning vloeide weg, gejoel steeg op,
en ‘Jongens,’ vroeg hij, ‘toe nou jongens, toe.’
Zijn bruine ogen stonden in zijn kop
of hij de hond was die wij moesten slaan.
Geen stok was daarvoor nodig. ‘k Zag al hoe
hij na een droevig jaar op straat zou staan.

Zo af en toe maak ik hier een uitstapje naar de Natuurkunde, per slot van rekening het vak dat ik gestudeerd heb.

In een analyse op Meander wordt uitgebreide achtergrondinformatie gegeven over dit gedicht en trekt de auteur van het stuk een conclusie: “Juist in het onderwijs gelden de hardste wetten….”

Over de protagonist, de natuurkundeleraar, zegt de dichter:

Zijn bruine ogen stonden in zijn kop
of hij de hond was die wij moesten slaan.
Geen stok was daarvoor nodig. ‘k Zag al hoe
hij na een droevig jaar op straat zou staan.

Let ook op de witregel tussen regel 8 en 9!

Met dank aan wiskunde voor de tip!

 

Strandbeesten voor de arrenslee

Ik besteedde al eerder aandacht aan de fascinerende strandbeesten van kunstenaar – uitvinder Theo Jansen. Over het algemeen bewegen deze zich vrijelijk, maar ze kunnen kennelijk ook ingezet worden voor hand- en spandiensten! Theo zelf heeft in deze video ook nog een cameo.

Met dank aan wiskunde voor de tip!

In deze video slaan ze op hol:

Kim’s kernbom


De BBC publiceerde zondag bovenstaand overzicht van de groottes van recente kernbomexplosies in Noord-Korea. Het gebruik van deze getallen is echter misleidend. Ik heb het nu eens niet over de diameters van de gebruikte cirkeldiagrammen, waarmee vaker wat misgaat, ik heb het over iets achterliggends.

Schaal van Richter

De grootte van kernbomexplosies wordt vaak, zoals hier, uitgedrukt in dezelfde eenheden als die van aardbevingen: met de Schaal van Richter. Als je de groottes van de kernproef van oktober 2006 (4,3) vergelijkt met die van september 2016 (5,3), dan ben je op grond van de genoteerde waarden misschien geneigd om te zeggen: Kim is in die tien jaar niet erg veel opgeschoten: een sprongetje van slechts 1.

Dat geldt ook als je de cirkels vervangt door staafdiagrammen en de meest recente proef erin opneemt:

Logaritmische schaal

Maar de hier gebruikte Schaal van Richter is een logaritmische schaal!

 

 

Wat de kracht van bommen betreft gaat het uiteindelijk niet om dat getal (M) op de Richterschaal (zo’n schaal is vooral gekozen om zaken die in orde van grootte enorm uiteenlopen een beetje overzichtelijk te houden), maar om de energie E. En dan betekent zo’n sprongetje van slechts 1 een reële toename met een factor (ongeveer) 10. Preciezer: 10^1,5 ≈ 30. Als u dat maar weet!

Hoe wel?

De Volkskrant deed het vanmorgen beter: de grootte van de cirkels is in overeenstemming met het aantal (kilo)ton TNT, de maat die er werkelijk toe doet.

Met dank aan correspondent Wim Neeleman, Maputo, Mozambique.

Meer op deze site over logaritmes

Koning opent Lorentz Lab

Na jarenlang onderzoek, renovatiewerk en ingrijpende verbouwingen opent 17 mei 2017 Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander het Lorentz Lab. Een nieuwe, permanente vleugel van Teylers Museum waarin de geschiedenis van Teylers tot leven komt. Het Lorentz Lab is vanaf 18 mei voor het publiek geopend.

Bron

Meer over Lorentz op mijn site