‘Salonsocialist’ Marcel van Dam & de tweede afgeleide

Volkskrant; 4 juni 2013
Volkskrant; 4 juni 2013

Uit een interview met Marcel van Dam, vanmorgen in de Volkskrant:

Dat is een effect, een verandering van een verandering. Begrijp je?

Van Dam – studie rechten; nooit afgemaakt – nu in een glansrol als wiskundefrik.

#IFTTT, programmeren voor de allergrootste digibeet

IF-THEN-ELSE-END_flowchartGisteren, tijdens @Scionline was er een leuke minipresentatie van @JerryVermanen, datajournalist bij Nu.nl. Hij wees ons op het bestaan van de webstek If This Than That (IFTTT). Ik had daar nog nooit van gehoord, maar mijn interesse was direct gewekt, al wat het alleen maar omdat Als-Dan-redeneringen binnen bewijzen in de wiskunde vaak voorkomen.

If Then

Om een voorbeeld te geven: ‘Als n een even natuurlijk getal is, dan is n/2 ook een natuurlijk getal”. Als je ervan uit gaat dat die n even én natuurlijk is, dan volgt bovenstaande conclusie onafwendbaar, volgens de spijkerharde wetten van de wiskunde.

Ook al weet ik niet zo veel van programmeren, ik weet wel dat If-Then regels ook vaak in code voorkomen. De betekenis binnen programmeren verschilt van die in de wiskunde, maar er zijn ook grote overeenkomsten.

IFTTT

De site van IFTTT biedt u de mogelijkheid tot programmeren voor dummies. De syntaxis van een door u te programmeren regel is:

Als [actie 1], dan [actie 2].

Wat die [actie 1] en [actie 2] zijn kun je zelf kiezen, met behulp van plaatjes. Makkelijker kan het niet gemaakt worden! Ik kan hier nu een hele uitleg geven, maar u kunt beter eens wat gaan experimenteren op de webstek zelf. Het wijst zich vanzelf.

Wat wel wat jammer is: er zijn wat basisplaatjes van ‘channels‘ die je kunt inzetten, maar wil je bijvoorbeeld het ‘kanaal’ Twitter koppelen, dan moet je toestemming verlenen voor allerlei ongewenste zaken waarmee je de privacy van jezelf én anderen schendt. Ik weet: velen zitten hier niet mee, maar apps, die hetzelfde doen, die zal ik zelf nooit gebruiken.

Wat meet de #MarktIndicator van de #VEH eigenlijk?

Marktindicator_63Vanmorgen stond er een hoopvol bericht in de Volkskrant: de Vereniging Eigen Huis stelt dat het vertrouwen in de koopwoningmarkt afgelopen maand sterk is toegenomen. Die bewering deden zij, en de journalist van de krant volgt hen daarin kritiekloos, op grond van de MarktIndicator.

Meten is Weten?

Een goede vriendin van mij heeft als leidraad in haar leven Meten is Weten. Ondanks mijn verwoede pogingen om, als wis- en natuurkundige – misschien moet ik wel schrijven: juist als wis- en natuurkundige -, aan te tonen dat dit motto zeker niet in zijn algemeenheid geldt, ze blijft er toch aan vasthouden. Ik ga in zo verre met haar mee, dat Meten vaak handig is om te Weten, zolang je maar weet wát er precies gemeten wordt en hoe. In moeilijker woorden: de methodologie van het onderzoek.

Deze kritische houding zou je, ook als je wiskundig wat minder geschoold bent,  als burger eigenlijk altijd moeten hebben ten op zichte van metingen en getallen. Anders wordt je misschien bedonderd waar je bij staat. Daarom ook goed dat er straks die rekentoets is in het VO (en het mbo).

Dus toen ik las dat het vertrouwen in de woningmarkt gestegen was naar 63 punten, ging ik eerst maar eens naar de bronnen. Het onderzoek dat deze 63 ‘aantoont’ werd uitgevoerd door het OTB-instituut, gelieerd aan de TU Delft.

Significantie

Je hoeft niet heel veel van wiskunde te weten om, zelfs zonder een tijdsintensieve studie van het onderzoek, direct het resultaat, die 63, aan flarden te kunnen schieten. Allereerst werd ik al wat wantrouwig vanwege het feit dat getallen, waaronder deze MarktIndicator, in het rapport zelf tot op 1 decimaal nauwkeurig gegeven worden. Lengtes, tijdsverschillen, massa’s en dergelijke kun je tegenwoordig tot in de miljoenste decimaal nauwkeurig meten. Maar als je eenmaal weet hoe de MarktIndicator wordt ‘berekend’ kun je twee kanten op: óf keihard in lachen uitbarsten óf huilen. Voor zo ver er sprake is van ‘berekenen’ begint de onzekerheid wat mij betreft al bij dat eerste cijfer, die 6.

Voor de goede orde: het botte rekenwerk – makkelijk dat Excel of dat SPSS! – zelf zal wel kloppen. Maar bij meten hoort ook nog zoiets als het begrip significantie van cijfers.

Meten is Niet Weten

In het rapport wordt opgeteld, afgetrokken, gemiddeld, dat het een lieve lust is. Maar wát wordt er precies gemiddeld? Dat blijken stemmingsantwoorden op stellingen te zijn, als: sterk negatief, enigszins negatief, neutraal, enigszins positief, sterk positief.  De hierbij behorende scores bedragen respectievelijk 0, 50, 100, 150 en 200.

Maar, wil je op de vertrouwde manier, het rekenkundig gemiddelde bepalen, dan zul je toch op zijn minst moeten werken met een schaal die lineair is, en bijvoorbeeld niet logaritmisch. Is stemming ‘sterk positief’ (200) bijvoorbeeld wel vier maal zo veel als ‘enigszins negatief’ (50)? Op zijn minst discutabel, en nu druk ik mij voorzichtig uit. Deze 63 is weer eens een voorbeeld van pseudowiskunde, pseudo exactheid, waar ik hier al twee keer eerder tegen protesteerde.

Ik ga nu eerst maar eens bulderen van het lachen. Lachen is gezond, hebben onderzoeken namelijk keihard aangetoond! Op naar een GezondheidsIndicator van 63 punten!

 

 

 

Bedotten in procenten

Bedrog_autofabrikantenDe Volkskrant publiceerde vanmorgen een bericht over het verschil tussen het wérkelijke brandstofverbruik van auto’s en dat wat ons door de fabrikanten wordt voorgespiegeld. Dat er een verband bestaat tussen brandstofverbruik en CO2-uitstoot (en dus: het broeikaseffect) zal u bekend zijn.

Om dit bericht te kunnen begrijpen moet je minimaal weten wat het begrip procent inhoudt. Goed dus, dat er straks een rekentoets is! Als je niet kunt rekenen, dan kun je namelijk ook geen kritische burger zijn.

Die kritische burger zou, wat mij betreft, nog wel een stap verder mogen gaan, bijvoorbeeld: de bron van dit bericht raadplegen. Zo moeilijk is het niet om even te Googelen op Transport Environment, de milieuorganisatie die het onderzoek waarop de Volkskrant zich baseert zou hebben uitgevoerd. Dan kom je er al gauw achter dat het een heel andere organisatie is die het onderzoekswerk deed (ICCT). Een onnauwkeurigheidje, maar dit terzijde. Voor het kunnen lezen van het volledige rapport is overigens meer rekenen/wiskunde nodig, inclusief het kunnen lezen van grafieken.

Wat ik het schokkendste vind aan het bericht in de Volkskrant is niet dat BMW koploper bedonderen is, maar dat alle autofabrikanten u bedonderen! De een wat meer, de ander wat minder. Weliswaar voel ik (OV; fiets) dit bedrog niet in mijn eigen portemonnee, maar u – mits autorijder – wél. Het milieu voelt het ook!

 

Rekentoets: doe er wat aan. Nu met enquête!

rekenen_verpleegkundigeEr woedt, onder andere in de WiskundE-brief, onder wiskundeleraren een discussie over de introductie van de rekentoets in het Voortgezet Onderwijs. In recente bijdragen wordt er, door tegenstanders, zelfs opgeroepen tot een boycot en dagelijkse e-mail-bombardementen van Kamerleden!

(Hebt u reuzehaast? Dan kunt u hier al de enquête invullen. Beter is het nog even verder te lezen.)

Het lijkt een achterhoedegevecht (ons democratisch bestel heeft inmiddels al besloten tot de introductie van deze rekentoets), maar deze geluiden verdienen nu toch een tegengeluid vanuit eigen kring, een constructief tegengeluid. Dat geluid maak ik bij deze.

Construeer mee!

Wiskundedocenten houden immers van construeren, al dan niet met passer en geo-driehoek. Aan inhoud, opzet en organisatie van de rekentoets zal namelijk zeker nog wel wat geschaafd moeten worden. Dat kán ook, de rekentoets was tot en met dit schooljaar slechts een pilot. Pas vanaf het schooljaar 2013 – 2014 wordt deze een verplicht onderdeel van het eindexamen.

Enquête

Vul in!Ik stel dan ook voor om op de een of andere wijze te komen tot een concreet lijstje wijzigingsvoorstellen. Als eerste aanzet daartoe staat

hier een enquête

Geef de plek van de enquête s.v.p. aan zo veel mogelijk wiskundedocenten door!

Mijn bereik binnen Wiskundeland is niet zo heel erg groot, dus ik zal na sluiting van de enquête nooit (kunnen en durven) komen met ronkende, gemakkelijke, zinnen als ‘De helft van de wiskundedocenten in Nederland vindt … ‘. Het wordt immers nooit een representatief onderzoek, zelfs al zouden 424 wiskundedocenten de vragen invullen. Maar uw bijdragen zullen mij zeker voeden!

De poll bouwt voort op een eerdere enquête uit de WiskundE-brief (2 december 2012). Deze is echter al weer een half jaar geleden gehouden en verdient een update. Verder zal er de gelegenheid worden geboden om, via reacties, direct met elkaar online te discussiëren, een minstens zo belangrijke component van de gewenste inbreng.

Nagekomen bericht: inmiddels ontving ik, op grond van mijn bijdragen aan de discussie, een uitnodiging van het Ministerie van OCW om eens over de rekentoets te komen praten. Lijkt mij ook constructief!

Tweinbreker 1, nu met oplossing

koopjeKunt u beter 10% korting krijgen over de prijs mét BTW of over die zonder BTW?

 

 

 

 

 

 


Oplossing

Zie hier.

Wat betekenen 25.000 #Wiswijsen in het #sexagesimale talstelsel?

Eergisteren wees ik u er al op dat 25.000 (verkochte exemplaren van Wiswijs) alleen een mooi, rond, getal is in ons eigen #tientallig stelsel. Maar wat is dit getal als je het omzet naar bijvoorbeeld een getalstelsel met 60 als basis?

Lachen

Deze video van @nimberphile helpt u op weg om het antwoord te vinden. Voel u niet dom als u niet direct in lachen uitbarst om de in de video gepresenteerde grapjes. Ik krijg de indruk dat het gelach dat u hier en daar hoort apart is opgenomen en later ingevoegd. Tweede mogelijkheid: het publiek lacht niet omdat het onmiddellijk snapt wat de grap is, het is de nerd die weet: oh, in dit publiek van nerds moet ik hier om lachen. Ik snap niet waarom, maar als ik niet lach, hoor ik er niet meer bij.

Waarschuwing

Zet de video na ongeveer 2,5 minuten uit. Ik vind het erg teleurstellend dat @numberphile haar producties op deze platte manier bekostigt. Daar hadden ze best slimmere manieren voor kunnen verzinnen!

25.000 Wiswijsen, maken deze nu eindelijk lente?

Wiswijs_25000Gisteren meldde ik u al dat dit de Maand van de Ronde Getallen was voor mij. 25.000 was een van die getallen, het aantal Wiswijsen dat tot op heden van dit, door Fred Pach en mijzelf geschreven, wiskundeboek is verkocht.

Dinertje

Gisteren vierden wij (uitgever Judith Boertjens van Noordhoff Uitgevers, auteurs, tafeldames) dit feit met een dinertje (dank, Noordhoff!) in een nagenoeg verlaten café-restaurant Stork, op zwemafstand van mijn appartement.

Fruits de mer

Het zal wel aan het regenachtige weer gelegen hebben (of halen we de crisis er weer eens bij?) dat de zaak zo uitgestorven was, aan het eten lag het zeker niet. Met name de fruits de mer smaakten mij en mijn tafeldame Lena Shafir goed. Om de een of andere merkwaardige reden kun je fruits de mer in de meeste restaurants alleen voor twee personen bestellen, dus ik was blij dat ik Lena kon verleiden tot dit gerecht. Voor een eventueel vervolgbezoek in mijn eentje heb ik op de terugweg al een strategie bedacht: ik bestel voortaan fruits de mer voor twee en eet de helft van de schaal dan als voorgerecht, de andere helft als hoofdgerecht.

Twee monniken, Hans en Fred

Hoogtepunt van de avond was voor mij het moment dat Fred en ik meer met elkaar bleken te kunnen delen dan de wiskunde: in duet hebben wij de tafel vermaakt (?) met het zingen van Daar waren twee monniken, Hans en Joop, van Jaap Fischer. Wij bleken allebei dit schone lied uit de 60-er-jaren nog integraal uit het hoofd te kennen. Alleen: beetje jammer dat Fred geen Joop heet en we allebei ook niet als monniken door het leven gaan.

Nu op naar de 50.000 Wiswijsen!