Opgepimpt én LiegGrafiek

embellishment-cases-660x595

Het is al weer geruime tijd geleden dat ik mijn serie over LiegGrafieken afsloot. Maar aan deze kritische beschouwing over diagrammen die, louter voor de leuk, zijn opgepimpt en daardoor een valse voorstelling van zaken geven moet ik toch even aandacht schenken.

Het artikel gaat over een onderzoek dat de mate van vervalsing kwantificeert. Lezing warm aanbevolen!

In the experiment, we asked people two types of questions: absolute and relative. In the absolute question, they had to estimate the value represented by one of the “bars,” while in the relative one we had them express the smaller one as a fraction of the larger.

en uit de Conclusions:

The results of this experiment establish that bar chart embellishments do indeed have an impact on how well the data within the chart can be communicated. For nearly all tested chart embellishments, even small changes like rounding the top of a bar, led to higher error rate. However, there was one notable exception, the T-shaped capped bar chart.

 

#LiegGrafiek van de Week 51/2014

aRgE0nG_460s_v2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De bovenste LiegGrafiek gaat op twee fronten de fout in. De onderste was als correctie bedoeld, maar gaat toch echt nog op één front de mist in.

Wat er bovenin mis is zal duidelijk zijn: doordat de y-as niet bij 0 begint lijken de lengteverschillen groter dan deze in werkelijkheid zijn.

Maar ook de tweede is een LiegGrafiek! Het gaat immers om het vergelijken van lengtes. Maar doordat niet voor staafjes met gelijke breedte gekozen is, maar voor ‘mannetjes’ doet ook de ‘breedte’ mee en krijgen we verkeerde verhoudingen. Ik besteedde al eerder aandacht aan deze subtiele vorm van LiegGrafieken.

Nu telt voor het oog bij dit soort vergelijkingen natuurlijk vooral het postuur (dus inclusief ‘breedte’), maar langs de y-as wordt toch echt slechts de lengte uitgezet. Sobere staafdiagrammen waren dus beter geweest.

Laatste

Dit is overigens, zoals aangekondigd, de laatste LiegGrafiek uit deze serie. Voor een volledig overzicht van alles, zie hier.

ticket-85041Vanaf half januari zal de aandacht op mijn webstek vooral uitgaan naar het Diner Mathématique op Pi-dag 2015 (wachtwoord valt voor u best te raden).

 

 

 

Winnaar van de Week

Die moet ik nog even opzoeken, ben hem/haar in mijn administratie kwijt. Ik vermoed: Stuff Dutch Like. Gefeliciteerd, Stuff! Of was het soms 9GAG?

LiegSTEGrafiek van 2014

De prijs voor deze prijsvraag kan helaas niet worden uitgereikt, vanwege te weinig inzendingen van voldoende kwaliteit. Inzenders hebben inmiddels per mail een toelichting op dit besluit gekregen.

#LiegGrafiek van de Week 48/2014

B3HmMujIIAAGlZG (1)

Bovenstaande grafiek, een historische grafiek, van het CBS geeft aan hoe de gemiddelde grootte van een huishouden in de loop der jaren is afgenomen. Zij biedt mij de gelegenheid om nogmaals te benadrukken dat de term LiegGrafiek niet zo zeer slaat op de maker(s) ervan, maar op de grafiek zelf, deze spreekt niet de waarheid.

Soms heb ik wat dat eerste betreft uiteraard wel mijn vermoedens. Dat is hier niet het geval: wat voor belang zou het CBS er immers bij hebben om zaken anders voor te stellen dan ze zijn? Toch is het een LiegGrafiek, omdat de jaartallen niet steeds door hetzelfde aantal jaren gescheiden worden. Soms is het tien jaar, soms twintig, soms zeventien, … . Voor de loop van de grafiek maakt een correctie overigens niet zo veel uit.

Luiheid?

Maar deze LiegGrafiek legt ook de zere plek op wat er veel vaker aan de hand is: onachtzaamheid van de makers, luiheid, zo u wilt. En ik wil met deze rubriek dat u hier op gaat letten en zo nodig ingrijpt! Maak de makkers wakker, schud hen uit hun slaap! Dat geldt zeker voor de cijferfreaks van het CBS, dit is al de tweede LiegGrafiek van hen in zeer korte tijd. En dat terwijl ze zelf een aardig boekje voor leerlingen hebben uitgegeven, met hoe het eigenlijk hoort!

Gratis advies voor CBS: kies spreidingsdiagram

Ik denk te weten waar het in dit geval misgaat, omdat ik zelf wel eens tegen dit probleem ben aangelopen.

Het cijfermateriaal dat onder zo’n grafiek ligt staat in een rekenblad, bijvoorbeeld in Excel: eerste kolom de jaartallen, tweede kolom de (gemiddelde) grootte van een huishouden. Als je deze kolommen selecteert en vervolgens in het programma kiest voor Invoegen, dan ligt het in dit geval voor de hand te kiezen voor de opties staafdiagram of lijndiagram (grafiek). Maar dan krijg je een LiegGrafiek zoals hierboven!

U moet echter kiezen voor een spreidingsdiagram (Engels: scatter diagram)! Dan komt alles pas op de juiste plek.

Winnaar van de Week

Dat is het CBS, @statistiekcbs. Gefeliciteerd, Centraal!

#LiegGrafiek van de Week 47/2014

Windows8Vandaag een vluggertje, de Jury had het te druk om alle ingezonden LiegGrafieken te kunnen bestuderen en daaruit een verantwoorde keuze te maken. De verwerking van het geweldige concert van Stromae van gisteren, inclusief een portie wiskunde dat voor een musicus hoogst ongebruikelijk is, vergde bovendien nog de inschakeling van al mijn zintuigen. De keuze is nu gevallen op de meest actuele LiegGrafiek, van nu.nl over het gebruik van het besturingssysteem Windows8.

Windows 8 heeft momenteel twee omgevingen: de nieuwe tegelomgeving die op touchscreens gericht is en de oude desktopomgeving die eruit ziet als Windows 7, maar dan zonder startmenu. Bovenstaande LiegGrafiek probeert dat in kaart te brengen.

Liever moeilijk

Waarom makkelijk doen als het ook moeilijk kan, lijkt de maker gedacht te hebben. Was een simpele tabel hier niet meer op zijn plaatst geweest of eventueel een echt staafdiagram, met staafjes van verschillende lengtes? Nog beter: een cirkeldiagram, want het gaat hier om percentages, delen van een groter geheel. Dat moet je toch ook met LocalFocus kunnen maken, lijkt mij.

Bronvermelding

Verder mopper ik nog even over de bronvermelding: die is zo vaag dat je zelf op zoek moet gaan. Ik vind dat dit soort berichten op internet altijd voorzien moeten worden van een link, zodat je het gestelde – inclusief infographics – desgewenst zelf kunt natrekken.

Winnaar van de Week

Dat is, wederom, Dolf Grünbauer, @dolfgrun. Gefeliciteerd, Dolf!

Prijsvraag: maak nu zelf de LiegSTEGrafiek van 2014

Op 1 januari 2015 stop ik met deze serie LiegGrafieken. Maar als deze op een andere manier (en betaald) – eventueel via een ander visueel medium (krant, tv, …) -gecontinueerd kan worden: ik zeg geen nee tegen aanlokkelijke aanbiedingen.

Na anderhalf jaar vind ik het nu wel welletjes, ook al krijg ik nog wekelijks diverse kandidaten voor de prijs LiegGrafiek van de Week opgestuurd.

Als afsluiting organiseer ik een

Prijsvraag: de LiegSTEGrafiek van 2014

U gaat nu zelf aan de slag: u maakt de meeste leugenachtige LiegGrafiek die u maar kunt bedenken: u maakt de LiegSTEGrafiek van 2014! Mij dunkt dat u in die anderhalf jaar voldoende LiegGrafieken hebt gezien (anders hier klikken) om te weten hoe dat moet.

Voorwaarden

Maar er zijn wel wat voorwaarden:

  • Uw LiegSTEGrafiek moet gebaseerd zijn op echt bestaand cijfermateriaal uit 2014 (dus geen cijfers verzinnen).
  • U moet uw bron(nen) duidelijk vermelden.
  • U hoeft het woord grafiek niet in de wiskundige betekenis van het woord te nemen: zo zijn cirkeldiagrammen, staafdiagrammen ,… ook toegestaan.
  • Uw LiegSTEGrafiek moet als digitaal (JPG/PNG) plaatje aangeleverd, via mail (wisc001@xs4all.nl) of via Twitter. De grafiek mag eventueel met hand en liniaal of anderszins getekend zijn, maar moet wel als digitaal plaatje aangeleverd.
  • Uw naam moet op de LiegSTEGrafiek zelf vermeld staan.
  • Bij uw LiegSTEGrafiek hoort minimaal een korte toelichting (inclusief bronvermelding).
  • Een eventuele begeleidende tekst (bijvoorbeeld een fictief artikel in een fictief dagblad) speelt bij de beoordeling ook een rol.
  • Per inzender maximaal drie kandidaat LiegSTEGrafieken.
  • Wiskundedocent? Wilt u, als u (wiskunde)docent bent, (ook) uw leerlingen aan het werk zetten, alleen maar prima! Maar u doet dan zelf de voorselectie: maximaal drie plaatjes per indiener. Die drie kiest u zelf.
  • De inzendingen moeten voor maandag 15 december 2014 aangeleverd zijn. U krijgt geen bericht van ontvangst.
  • De winnaar zal op vrijdag 19 december 2014 bekend gemaakt worden.
  • De winnaar ontvangt zowel een Choco-pi als een Infinity.
  • Over de uitslag wordt …

 

Naamloos

 

#LiegGrafiek van de Week 44/2014

McDonaldsGraphHet zijn de kleine dingen die het doen, die het doen, ….

Bovenstaand staafdiagram komt uit de Volkskrant. Het gaat in het artikel om de dramatisch dalende omzet (en winst) van McDonald’s het afgelopen jaar. De laatste drie staafjes zijn inderdaad stukken korter dan de andere.

Maar deze blijken betrekking te hebben op kwartaalcijfers, tenminste als je aanneemt dat die I, II en III bij kwartalen horen. Hierdoor wordt de schaal op het laatste stukje ineens flink uitgerekt.

Beter

De laatste drie staafjes hadden zonder meer op elkaar gestapeld moeten worden. Nog beter was het geweest om dan ook de andere staafjes in kwartalen op te splitsen (bijvoorbeeld met horizontale stippellijntjes). Alternatief: alleen de cijfers van derde kwartalen met elkaar vergelijken.

Winnaar van de week

Dat is Dolf Grünbauer (@dolfgrun). Gefeliciteerd, Dolf!

Naschrift

Als afsluiting van deze serie organiseer ik een Prijsvraag:  maak nu zelf de LiegSTEGrafiek van 2014.

LiegGrafiek van de Week 43/2014

Bron: CBS
Bron: CBS

 

 

 

 

 

 

Deze week wees CBS | Statistiek mij op een boekje dat het instituut gemaakt heeft om aan leerlingen uit te leggen hoe je ervoor kunt zorgen dat een grafiek géén LiegGrafiek wordt. Het staat nu onderaan deze pagina.

Het was wat ironisch dat datzelfde CBS op dezelfde dag bovenstaande LiegGrafiek publiceerde. Dit is echt een unicum, die ik nog niet eerder was tegengekomen: een stotterende LiegGrafiek!

Vermoedelijk zit hier achter wat achter de meeste LiegGrafieken zit: onachtzaamheid. Je kunt in de media als journalist best wat taalvouten maken, die worden er voor publicatie toch weer uitgehaald door de eindredactie.

Maar gaat het om cijfermatig materiaal: Who cares? Dat dat kennelijk ook geldt voor het CBS, met de S van Statistiek in haar naam, dat valt mij wel wat tegen.

Winnaar van de Week

Dat is dus  CBS | Statistiek. CBS, gefeliciteerd!

Download the PDF file .

Term #LiegGrafieken rukt weer op: vanmorgen in Metro

Naamloos

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

In de Metro van vanmorgen (pagina 11) stond een artikel over LiegGrafieken, waaraan ik mijn medewerking verleende. Wel beetje jammer dat de nadruk in het stuk wat op het ‘schandalige’ van LiegGrafieken is komen te liggen, terwijl ik in mijn serie de nadruk probeer te leggen op de humor en de didactische waarde ervan.

De uitspraak “negen van de tien keren zitten ze ernaast”, laat ik overigens graag voor rekening van de – overigens prima – datajournalist Jerry Vermanen. Mij lijkt dat nogal overdreven.

U kunt voor vrijdag (keuze LiegGrafiek van de Week), morgen dus, uw exemplaren weer insturen, liefst via Twitter. Dat geldt nu ook voor de lezers van Metro.

#LiegGrafiek van de Week 42/2014

Vandaag bestaat deze rubriek, over LiegGrafieken, 1 jaar. Op 18 oktober 2013 plaatste ik de eerste LiegGrafiek van de Week, wat eerder voorafgegaan door een aftrap, waarin ik de spelregels beschreef. Feest in de kleine woning dus!

Vorig voorjaar was ik van plan deze reeks te beëindigen, onder het motto dat alle soorten inmiddels wel de revue waren gepasseerd. Maar u ‘dwong’ mij tot continuering. In een enquête gaf u mij overduidelijk aan voortzetting op prijs te stellen. De enige tegenstem kwam van … mijzelf.

12031_DWDD_afbeeldingIk ga dus in ieder geval nog tot 1 januari 2015 door. Of de serie daarna nog een tweede leven zou kunnen krijgen (een Twitteraar suggereerde: als wekelijkse DWDD-rubriek) ligt in de schoot der goden. Ik heb zelf in ieder geval niet de contacten in de media die hiervoor zouden kunnen zorgen.

En dan nu, tatata, de LiegGrafiek van deze Week

Toelichting lijkt mij hier overbodig. Een andere Twitteraar corrigeerde daarop: 

Winnaar van de Week

Dat is dus eigenlijk de vriend van @ionicasmeets. Gefeliciteerd, Vriend!

#LiegGrafiek van de Week 40/2014

media_xl_2517509

 

 

 

 

 

 

 

Met de staafjes hierboven lijkt weinig mis en de percentages erbij leveren bij elkaar opgeteld keurig 100% op, wat erop duidt dat de respondenten (gemeenteambtenaren) kennelijk maar één en slechts één antwoord konden geven op de vraag uit de kop. Dit staafdiagram komt uit Trouw, van 30 september 2014.

Voor zo ver u niet op de hoogte bent van de actualiteit: het gaat hier over de nieuwe Zorgwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO), onder welke vanaf 1 januari 2015 bevoegdheden van de centrale overheid zullen worden overgeheveld naar de gemeenten.

Maar wat zegt u van de onderste twee legenda bij de staafjes? Deze vormen nogal merkwaardige antwoorden op de vraag uit de kop:

Ik verwacht bij het uitvoeren van de nieuwe taken in mijn gemeente de grootste knelpunten bij …

En krijgen de percentages bij de andere drie staafjes in het licht van deze observatie niet een wat ander gewicht?

Winnaar van de Week

Dat is Albert Lubberink. Gefeliciteerd, Albert!