Vanavond (woens) op NPO Doc: erotische wiskundeles

Althans dat valt in de beschrijving van de film Der Busenfreund vanmorgen in de Volkskrant te lezen. De trailer hierboven toont in ieder geval een aparte fascinatie voor de sinus en cosinus.

Voor wie niet voldoende geduld heeft: hier is de gehele film ook te zien:

Sinus & Co nu eens wat anders verbeeld

2015 - 1Namelijk als ‘cranks’. Is kruk hier wel de juiste vertaling? Techneuten, help mij even.

Bron

Zie hier waarom het uiteinde hier niet in een cirkel draait, maar in een ellips.

En hier nog meer, in die figuur (misschien even klikken) ontstaat een echte sinusoïde.

Wat bespiegelingen bij ‘Reken maar nergens op’

Cultuurcentrum VU, Griffioen_tcm77-222953Gisteren zag ik in het Cultuurcentrum VU-Griffioen de cabaretvoorstelling Reken maar nergens op van Jan Beuving (wiskunde) en Daan van Eijk (natuurkunde, wiskunde-light volgens Jan), in 2013 finalisten tijdens het VARA Leids Cabaret Festival.

Een van de thema’s in de voorstelling is het verschil tussen beide disciplines en als theoretisch natuurkundige (wiskunde-heavy, zoals u weet) kon ik mij daar prima in inleven.

Het was zonder meer een vermakelijke voorstelling en dat lag niet alleen aan de gekozen thema’s – bijna allemaal in de exacte sfeer. Ik vond met name de liedteksten bijzonder knap. Niet alleen kloppen deze qua rijm en ritme, ze zijn ook nog eens humoristisch. Bovendien is de wis- en natuurkunde erin zeer verantwoord, een prestatie van formaat! Dat de presentatie wat oubollig is (wie kent dat woord nog?) vond ik niet zo’n groot bezwaar, het paste wel bij het door het tweetal uitgedragen nerd-imago.

2000px-Sine_cosine_one_period.svgEen hoogtepunt van de avond was het in duet gezongen Ik ben een sinus, al wilde de zaal dit keer niet echt meezingen. Het verhaal dat mij vermoedelijk het langst bij zal blijven is dat van de toevallige (?) ontmoeting tussen Jans liftende oma Lot en zijn opa Jan (zie video onderaan de pagina) en de bespiegelingen over toeval die het duo hieraan vast koppelde. Bestaat dat toeval eigenlijk wel als het resultaat (Jan zelf) zo overduidelijk op het toneel aanwezig is? Is de kans daarmee, in retrospectief, niet 100%, oftewel 1, geworden?

Klein73rdRootSmallWim Klein

Ook het verhaal over het dramatische en van toevalligheden (?) aan elkaar hangende leven van het Amsterdamse rekenwonder Wim Klein maakte indruk, maar dat was mede omdat ikzelf Klein al had opgevoerd tijdens een entr’acte op ons Diner Mathématique.

Deze Wim Klein verdient, gezien zijn uitzonderlijke leven, overigens meer dan een cabaretsketch of entr’acte: een tv-film of een dramaserie zou ook voor volstrekte leken heel interessant kunnen zijn. Misschien iets voor Jan en Daan zelf om van de grond te tillen?

Hoe nu verder?

Dat brengt mij op de vraag hoe dit cabaretduo nu verder zou kunnen gaan. Ik weet eigenlijk niet of ze naast dit werk nog andere werkzaamheden hebben en ook niet of ze nog meer cabareteske plannen voor de toekomst hebben. Met de nabije toekomst zit het overigens wel goed: er zijn nog een paar voorstellingen dit voorjaar en ik het najaar volgt een reprise.

Formule

Ik denk eigenlijk niet dat ze het met een tweede voorstelling in dezelfde lijn zouden redden in de theaterwereld. De kracht van de voorstelling zit hem deels in het ongebruikelijke thema, de exacte wetenschappen, maar zo’n formule zou wel eens gauw uitgewerkt kunnen zijn, vrees ik voor hen. Je kunt natuurlijk nog wel andere dan de nu behandelde wis- en natuurkundigen in de voorstelling op laten draven, ook nog wel met andere – al dan niet filosofische – vraagstukken komen, maar dat zou al gauw meer van hetzelfde worden.

img_0842bIk zie zelf twee mogelijke richtingen. Eén: het theatrale aspect van met name de natuurkunde (sorry, Jan) uitbuiten.

Ik ben zelf wel eens benaderd voor een optreden in Carré (als onderdeel van een groter geheel, het Circus der Gedachten), maar dat is, vanwege persoonlijke omstandigheden, nooit doorgegaan. Wel had ik toen al een act met allemaal elektriseermachines in de grondverf staan (ik ben nog bij een mijnheer in Alkmaar langs geweest die op zijn zolder vele exemplaren had staan). Dit soort theatrale toevoegingen zouden meer dan genoeg spektakel kunnen bieden dat dan uitstijgt boven het toch wat traditionele liedje – sketch – liedje van de huidige voorstelling.

Little_boy

Een tweede mogelijkheid: verdieping met algemeen-menselijke thema’s.

Een beginnetje zat er al in deze voorstelling: een nauwkeurige beschrijving van de natuurkunde achter de bom op Hiroshima werd, al was het maar in de melodielijn, verbonden met het leed dat deze bom heeft aangericht en met Grote Vragen als Hoe ver kan ik, als vooral inhoudelijk-geïnteresseerde wis/natuurkundige, in de ontwikkeling van zo’n bom meegaan? Voor zo’n verdieping, á la Freek de Jonge, zijn Jan en Daan misschien nog wat te jong, maar dit zou wel een lokkend perspectief voor beiden kunnen zijn.

Ik wens hen in ieder geval veel (verder) succes op dit pad!

Ik reken wél ergens op

Jan en Daan konden, vanwege andere verplichtingen, helaas geen entr’acte verzorgen tijdens ons Diner Mathématique. Dus ga ik naar hen toe, vanavond, samen met mijn assistente op die avond, Lena. Als de berg niet tot Mohammed komt (of vice versa), …

Hier wat bespiegelingen na afloop.

Faseverschil

10931289_917094821664791_1569252797504808108_nBron

Hieronder vindt u een Appendix die ik ooit voor Wiswijs schreef en die later nog door de Open Universiteit voor gebruik door haar studenten bewerkt werd.

In aangepaste vorm zal het een hoofdstuk vormen van Bètabrug Wiskunde (werktitel), een nieuw boek dat ik aan het schrijven ben voor de aansluiting van het voortgezet onderwijs met het hoger (bèta) onderwijs. Uiteraard zal de didactiek ervan weer om begrip & inzicht draaien.

Download the PDF file .

Sinus in beweging

sine_waveSinussen (en cosinussen) worden binnen het VO doorgaans eerst ingevoerd als verhoudingen van lengtes van driehoekszijden. Later maken ze een comeback als y-coördinaten van een (bewegend) punt op de eenheidscirkel.

Een van de voordelen van deze tweede benadering is dat het nu logischer wordt sin (x) als een periodieke functie te gaan zien. En daarmee kun je dan weer allerlei natuurkundige, technische of zelfs economische verschijnselen beschrijven.

Hierboven een bewegend plaatje dat dat verband verduidelijkt (zo nodig even klikken).

Bijgaande Appendix, die ik later schreef bij het wiskundeboek Wiswijs en die vervolgens door de Open universiteit wat bewerkt is, geeft een korte inleiding in de Goniometrie. Ik wijk – eigenwijs ben ik wel – af van de gebruikelijke didactische volgorde: eerst de sinus in een eenheidscirkel, dan pas in de (rechthoekige) driehoeken.

U mag dit document verspreiden, mits u duidelijk aangeeft waar de appendix bij hoort (Wiswijs) en door wie het geschreven is (moi).