#LiegGrafiek van Week 49

UK, Conservative Party
UK, Conservative Party

Dit keer maar eens een heel eenvoudige #LiegGrafiek van de Week. Allereerst omdat er gisteren iemand is overleden, die voor mij en vele anderen een echte held was en ook nog is.

Op de tweede plaats kan ik met deze keuze misschien wat duidelijker maken wat er met het begrip Lie Factor bedoeld wordt. Om niet te liegen moet in ieder geval voldaan zijn aan de volgende eis:

The representation of numbers, as physically measured on the surface of the graphic itself, should be directly proportional to the quantities represented.
[Tufte, 1991]

Hieraan wordt hier volstrekt niet voldaan. Hier gebeurt namelijk iets wat veel vaker voorkomt: een flink deel van de staven is gewoon weggelaten. Bij grafieken komt dit ook voor, in een variant: de y-as begint dan niet bij 0. Consequentie in het onderhavige geval is dat Employment veel meer lijkt te stijgen dan in werkelijkheid het geval is. Dat beeld zal de Britse Conservatives zeker niet onwelgevallig zijn.

Deze LiegGrafiek kwam viavia tot mij. De oorspronkelijke bron lijkt Kaya Burgess van de Times te zijn. Maar ik ga nu nog maar even niet internationaal, dus de prijswinnaar van deze week is Jerry Vermanen (@JerryVermanen), mijn laatste Nederlandse verbindingsschakel.

Een volger van deze Kaya Burgess gaf met dezelfde gegevens overigens de juiste voorstelling van zaken:

Jim Smith
Jim Smith

#LiegGrafiek van Week 48

WilbrinkToegegeven, het was even puzzelen, omdat de benaming van de grootheid langs de verticale as bij mij voor wat verwarring zorgde. Als ik ‘profijt van de overheid’ lees, denk ik dat het de overheid is die profiteert. De overheid zou dan, althans volgens de grafiek, vooral van ouderen profiteren en nog het meest van honderdjarigen. Maar het blijkt andersom te liggen – dat is tenminste de suggestie – en dan past deze #LiegGrafiek ook beter in de hele AOW-discussie. Het zijn juist de ouderen die van de overheid zouden profiteren, het zijn de ouderen die de staat geld kosten.

Het is mij ook niet helemaal duidelijk geworden van wie beide grafieken eigenlijk afkomstig zijn, wat de precieze bron is. Er staan dan ook nogal wat spelers in het veld. Die ‘ik’ is de indiener – en nu dan ook weekprijswinnaar – die beide grafieken, links een #LiegGrafiek en rechts een verbeterde grafiek, baseert op cijfers van Paul de Beer. Maar wat deze met het CPB/CBS (in het onderschrift genoemd als bron) te maken heeft, is mij niet helemaal duidelijk geworden. En dan is er ook nog sprake van Niemandsland. Dat blijkt een boek van Marcel van Dam te zijn, waarin beide grafieken staan afgebeeld [?]. De indiener probeert, in zijn onnavolgbare stijl, meer achtergrondinformatie te geven, maar veel duidelijker werd het mij niet.

Wat wel kristalhelder is (en vandaar ook deze uitverkiezing) is zijn spijkerharde conclusie, verwoord in een mailtje aan mij:

De linkergrafiek geeft de kosten per individu, en die worden inderdaad hoger naarmate ouderen ouder worden.  Maar naarmate ouderen ouder worden, zijn er ook minder ouderen in die leeftijdsgroep. De kosten van ouderen voor de samenleving (nadat zij in hun werkzame leven juist veel aan de samenleving hebben bijgedragen) moet je dus plotten op basis van de aantallen in iedere leeftijdscategorie.

De rechtergrafiek is zoals de beschikbare data horen te worden afgebeeld.

 

Mijn felicitaties gaan deze week dan ook naar Ben Wilbrink (@benwilbrink). Ben, je dingt straks mee naar deze overheerlijke prijs, een fles Pi-wijn. Die hoeft, als je tenminste wint, dus gelukkig niet van je welverdiende AOW af ;-) !

 

 

#LiegGrafiek van Week 47

UiDeze #LiegGrafiek liegt misschien niet echt. Maar deze infographic is wel weer zó dom, zegt namelijk niets, dat ik vind dat de zilverui op een bepaalde manier toch wél weer liegt. Alle aantallen kunnen toch gewoon in een nette tabel? Hier een echt cirkeldiagram (dus compleet rond) bij maken met percentages had gekund, maar de hierboven gekozen uivorm wekt slechts verwarring.

Deze vraag, uit een rekenmethode, voert wel netjes C. Bakker als bron op, maar dat is dan ook de enige informatie die iets toevoegt.

Dit verkeerd gebruik van infographics komt tegenwoordig helaas steeds vaker in de media voor: een infographic zonder toegevoegde waarde: het is een graphic, zonder enige info.

Doet u soms zelf in uien? Dan is er hier een mooie webstek met veel informatie. Let wel: ik heb niet alle grafieken daarop op hun Liefactor gecontroleerd!

De prijs #LiegGrafek van de Week wordt uitgereikt aan Karin van der Meer (@karinvdrmeer), die al voor het behalen van deze prijs in huilen uitbarstte:

Ik reik de prijs iets eerder uit dan gebruikelijk, omdat ik morgen (vrijdag) al vroeg op pad moet.

 

#LiegGrafiek van Week 46

Elsevier
Elsevier

Bij deze #LiegGrafiek van @Elsevier (8 november 2013) is commentaar bijna overbodig. Je kunt erover twisten of de afbeelding nu wel echt LiegGrafiekt, maar als je de precieze vraagstelling uit het onderzoek (?) niet kent is er zeker sprake van onduidelijkheid.

Nog wel een detail, een thema dat vast nog wel eens terug zal keren in deze rubriek. De cirkelgrafiek is ‘3D’ getekend en in die keuze schuilen grote gevaren. Of: mogelijkheden om te LiegGrafieken, het is maar aan welke kant je staat. Vergelijk de oppervlaktes van de cirkelsectoren ‘Nieuws lezen’ en ‘(76) Sociale media gebruiken’ (72) maar eens …

Winnaar van de Week is Berber de Vries (@berberdevries). Zij dingt op het einde van het cursusjaar mee naar een geweldige fles Pi-wijn.

LiegGrafiek(en) van de Week (45)

Mercatorprojectie
Mercatorprojectie

Het beeld dat wij van de wereld hebben wordt mede bepaald door afbeeldingen van deze wereld op kaarten.

En daarbij ontstaat direct een wiskundig probleem: hoe praat je namelijk recht wat krom is? Het oppervlak van een bol moet namelijk op een plat vlak afgebeeld worden. En dat kan helemaal niet, in ieder geval niet zonder vervormingen!

Mercatorprojectie

De Vlaamse cartograaf Mercator deed in 1569 een redelijk geslaagde poging, een poging die in ieder geval veel navolging kreeg en ook bij ons de meest bekende is. Zijn Mercatorprojectie is hoekconform. Dit wil zeggen dat de hoeken tussen verschillende richtingen op de kaart gelijk zijn aan de hoeken tussen die richtingen op het aardoppervlak.

Maar Mercator moest toch liegen, het was een onmogelijke opdracht waarvoor hij stond! Vandaar dat zijn kaart hier wordt opgevoerd als de LiegGrafiek van de Week (het is overigens geen grafiek in de wiskundige betekenis van dat woord, maar meer een LiegKaart). Door de keuze die hij maakte is de kaart weliswaar hoekcomform, maar er gaat iets anders mis: de verhoudingen tussen oppervlaktes van landen op de kaart komen niet overeen met de verhoudingen in werkelijkheid. Zo komen met name landen rond de evenaar er nogal bekaaid af.

Projectie van Gall Peters
Projectie van Gall Peters
Oppervlaktegetrouwheid

Maar ook andere projecties moeten liegen. Zo betekent de projectie van Gall-Peters weliswaar oppervlaktegetrouwheid, maar moet er juist weer gelogen worden op het terrein van de hoekgetrouwheid.

Maar zo komen de ontwikkelingslanden wél goed in beeld – letterlijk. Vandaar dat de Unesco vaak gebruik maakt van dit soort kaarten.

Winnaar van de Week

We hebben deze week dus zelfs twee LiegGrafieken van de Week! En ik zou er nog wel meer kunnen kiezen, want er bestaan nog veel andere projectiemethodes. Maar ook deze zullen allemaal wat moeten liegen.

Het idee voor deze LiegGrafieken werd aangeleverd door Charlotte Hooijdonk (@vhooijd) en zij voegde daar onderstaande kaart aan toe. Bekijk (even klikken) maar eens hoe groot Afrika in deze projectie wel niet is! Meer informatie vindt u hier.

true-size-of-africa-1

 

LiegGrafiek van de Week 43

L0041105 Diagram of the causes of mortality in the army

Is deze inzending voor de LiegGrafiek van de Week actueel, een van de criteria voor uitverkiezing? Van een diagram dat in zijn oorspronkelijke vorm uit 1858 dateert kan je dat eigenlijk niet zeggen.

Maar het toeval wil dat de inzending voor mij wel actueel is, omdat ik hier een maand geleden al een blogberichtje aan wijdde.

In de haast zag ik toen echter over het hoofd dat dit een heuse LiegGrafiek is, ook al waren de motieven van de ontwerpster, Florence Nightingale herself, ongetwijfeld heel nobel. Zo zie je maar hoe snel je je laat bedotten!

Krimoorlog: gebrek aan goede ziekenzorg

Dit polardiagram (in het Nederlands wordt wel de benaming pooldiagram gebruikt) diende om de Britse regering ervan te overtuigen dat verreweg de meeste soldaten tijdens de Krimoorlog niet stierven als gevolg van oorlogshandelingen, maar door gebrek aan goede ziekenzorg. Dit Diagram of the causes of mortality in the army in the East werd gepubliceerd in Notes on Matters Affecting the Health, Efficiency, and Hospital Administration of the British Army en in 1858 aan Queen Victoria toegezonden.

Legenda

De kleur blauw-grijs staat voor soldaten die op het slagveld overleden aan in principe te behandelen/genezen ziektes, als cholera en tyfus. Bij rood gaat het om slachtoffers door (oorlogs)wonden. Zwart is de restcategorie.

Nightingale maakte met haar diagram veel indruk en de zieken(huis)zorg in Groot Brittannië werd door haar interventies dan ook flink aangepast. Een LieGraphic om bestwil, dus eigenlijk.

Oppervlakte is (niet) de correcte maat

Maar het is wel degelijk een LiegGrafiek, al is niet bekend of Florence zich dat bewust was. Er wordt hier namelijk een klassieke fout gemaakt. Als de onderliggende cijfers bekeken worden blijken sommige delen (relatief) te groot. Tussen de oppervlaktes van twee cirkelsectoren in het diagram bestaat namelijk niet dezelfde verhouding als tussen de bijbehorende aantallen (doden). Er is wél sprake van evenredigheid met de straal. Maar door de straal aan te passen, pas je ook de ‘dikte’ van een gebied aan en daarmee de oppervlakte.

Piotr Kaczmarek, Dynamic Diagrams
Piotr Kaczmarek, Dynamic Diagrams

Dit effect komt goed tot uitdrukking in bovenstaand gecorrigeerd diagram, van de hand van Piotr Kaczmarek, waarbij de oppervlaktes wél in verhouding zijn gebracht met de onderliggende getallen. De blauwe delen (doden door in principe te behandelen/genezen ziektes) ogen direct een stuk minder imposant!

Piotr Kaczmarek; Dynamic Diagrams
Piotr Kaczmarek; Dynamic Diagrams

Nog beter zou het echter zijn de data anders te representeren, de gekozen vorm maakt interpretatie nodeloos ingewikkeld. Een eenvoudig staafdiagram voldoet beter. Bovenstaand diagram komt uit een uitstekend artikel van Dynamic Diagrams [link loopt nu, juni 2015, helaas dood]. Ook de lezersreactie op deze webstek zijn de moeite van het lezen meer dan waard!

Nog een alternatief

Zo kan het ook, misschien is dit zelfs beter, omdat hierboven niet duidelijk is of we met een gestapeld staafdiagram te maken hebben of niet:

4

Data

NB: in bovenstaand staafdiagram staat langs de verticale as simpelweg het aantal doden (via a, b of c). Beter zou zijn om het aantal per 1000 soldaten op te nemen, omdat het leger door de jaren heen niet altijd even groot is geweest.

And The Winner Is …

Deze LiegGrafiek van de Week (43) werd ingezonden door Wiskundemeisje, Getallendiva en nu ook EurekaChick Ionica Smeets! Op het einde van het cursusjaar dingt zij mee naar de hoofdprijs, een heerlijke fles Pi-wijn. Gefeliciteerd, Ionica!

Goed voorbeeld doet goed volgen, ik kan nog (veel) meer LiegGrafieken gebruiken! Zend uw LiegGrafieken daarom naar dit adres. Inzending kan elke dag, maar LiegGrafieken van de Week worden op vrijdag geplaatst.

LiegGrafiek van Week 42

Ithaca Times (7 december 2000)
Ithaca Times (7 december 2000)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

En dit is dan de eerste van mijn nieuwe rubriek!

Op deze cover (de afdruk is helaas van slechte kwaliteit; mijn excuses) worden twee verschijnselen tegelijk in kaart gebracht, die allebei betrekking hebben op studeren aan Cornell University (New York, USA).

De zwarte, bovenste, lijn stelt de ontwikkeling voor van het aandeel uit het inkomen dat een gezin aan collegegeld (tuition) kwijt is. Die tuition loopt van ongeveer 1000 ($?) op naar ongeveer 2000.

De roze, onderste, grafiek is de plek die Cornell University in de loop van de tijd kreeg toebedeeld op de gerenommeerde rankinglijst van U.S. News & World Report.

De suggestie, aangewakkerd door de titel, is overduidelijk: een student aan Cornell University kreeg over de jaren heen steeds minder waar voor steeds meer geld!

“The most misleading graph ever published”

Dat dit een echte LiegGrafiek is kom je pas aan de weet als je het bijbehorende – diep weggeborgen – artikel leest. Daaruit blijkt dan het volgende.

  1. De roze (ranking)-grafiek beslaat een periode van 11 jaar, terwijl de zwarte (collegegeld) 35 jaar omvat. Toch worden beide horizontale (tijd)assen coverbreed afgebeeld. De roze is dus (relatief) in elkaar gedrukt, om veranderingen maar spectaculair te laten uitkomen.
  2. Beide grafieken kennen langs de verticale as natuurlijk heel verschillende grootheden. Je kunt ze dus fatsoenshalve eigenlijk niet in één assenstelsel tekenen. Toch gebeurt dit. De ranking-grafiek is – vermoedelijk doelbewust – onder de collegegeld-grafiek getekend, om maar duidelijk genoeg te maken dat poen op Cornell steeds meer boven kwaliteit is gegaan.
  3. De ranking-grafiek begint langs de verticale as bij 0 en eindigt bij 16, van laag naar hoog dus, klinkt logisch. Hoe lager een punt op de grafiek, hoe hoger de plek op de ranglijst. Was dit andersom geweest dan was de grafiek op het laatste stuk juist flink omhoog gegaan, in plaats van omlaag. En dat wil je met zo’n titel op je cover natuurlijk niet hebben!
  4. Hierop voortbouwend kwam de vormgever tot zijn meesterwerk, zijn chef-d’œuvre: de grafiek suggereert op het einde een enorme val in kwaliteit. Maar als je de cijfers bestudeert is Cornell in die periode juist omhoog geklommen, van de 15de naar de 6de plaats!
Achter de schermen

Michael Friendly (What’s in a name?) van York University beschrijft de grafiek hier. Hij laat daar ook de twee grafieken los van elkaar zien. Hij schrijft

… may well be the most misleading graph ever published. It provides a spectacular example of more graphical sins than I have ever seen in one image.

Hieronder staan de grafieken los van elkaar getekend:

ithaca2U bent nu aan zet!

Deze ‘inzending’ komt nog van mijzelf. Er zal namelijk eerst een voorraadje van uw eigen inzendingen worden opgebouwd om een goede keuze uit te kunnen maken.

Vanaf nu is de daad aan u. Zend uw LiegGrafieken naar wisc001@xs4all.nl

Inzending kan elke dag, maar LiegGrafieken van de Week worden op vrijdag geplaatst.