Muurformule in Wikipedia


Eerder schreef ik er dit over.

Leren Jack bij Christie’s Geveild

albert-einstein-a-brown-leather-cossack-jacket

Wat is er dan zo speciaal aan dit jack, zult u zich misschien afvragen. Het is oud, versleten en ruikt ook nog eens naar tabak. Maar het is een jack dat Einstein vaak droeg!

Hier kunt u op 13 juli bieden. In ponden, dus sinds de brexit een koopje.

Wisbruns Wasbak

Het is een wonder, dat u de link naar dit bericht gevolgd heeft, al allitereert de kop natuurlijk wel lekker. Had er nu gestaan Einsteins Wasbak, dan zou ik een garantie op doorklikken gehad hebben.

Toch kloppen beide namen! Ook ik heb, als student Theoretische Natuurkunde, mijn handen immers gewassen in deze wasbak. Deze hing vroeger in de grote collegezaal van het Kamerlingh Onnes Laboratorium, een locatie die wij vorige week aandeden op onze Fietstocht met Einstein. Hier een (slechte) kopie van een artikel uit het Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde over ons beider wasbak:

12345489_908302625916412_5076915986701808120_n

 

Fietstocht met Einstein

Lorentzzaal
Grote collegezaal Kamerling Onnes Laboratorium

Gisterenmiddag heb ik onder begeleiding van Dirk van Delft, directeur van het Museum Boerhaave, een fietstocht door Leiden gemaakt waarop een aantal plaatsen werden bezocht die daar voor Einstein van belang zijn geweest.

Einstein is een aantal jaren (vanaf 1920) gasthoogleraar aan de Universiteit Leiden geweest en kwam in die hoedanigheid in de zomer regelmatig naar de Sleutelstad. Hij kon dan ook het rumoer van het Berlijn in die dagen ontvluchten en inspiratie vinden in de discussies met zijn vrienden en collega’s, waaronder de door hem zeer bewonderde Lorentz en Ehrenfest.

Haltes

Er werden op de fietstocht vier plekken aangedaan:

werkkamerIk heb zelf theoretische natuurkunde gestudeerd in Leiden, dus het was voor mij deels ook een sentimental journey. Wat daarbij wel wat pijn deed is dat er in dat Kamerling Onnes Lab momenteel slechts minieme aandacht wordt geschonken aan het roemruchte verleden van dat Lab.

En dat is raar. Zoals Dirk van Delft opmerkte: vermoedelijk zijn er geen plekken op aarde te vinden waar per vierkante meter zoveel Nobelprijzen zijn gewonnen: Lorentz, Zeeman, van der Waals en Kamerlingh Onnes zelf werkten er. En dan vermeld ik nog niet eens de fysioloog Einthoven (Nobelprijs Fysiologie/Medische Wetenschappen; ECG).

Ruzie

Deze laatste had, aldus Dirk, geregeld (nette) ruzie met Kamerlingh Onnes, die in de kamer naast hem het koudste plekje op aarde aan het maken was en daarvoor stoommachines gebruikte. Deze veroorzaakten natuurlijk verstoringen in Einthovens metingen. Einthoven verlangde dan ook ‘eenigen waarborg van dreunvrijheid’. Meer over deze burenruzie vindt u hier.

Het was gisteren een stormachtige middag, wat vooral in de koepel van de Sterrewacht goed te merken was. Het werd ook een welbestede middag! De fietstochten zullen voorlopig niet herhaald worden, maar de tentoonstelling Einstein & Friends loopt nog t/m 3 januari!

Hieronder nog de recent op de muur van het museum aangebrachte formule van Einsteins Algemene Relativiteitstheorie.

11201943_897482907033928_5440684027115125245_n

 

 

Precies Honderd Jaar Geleden …

af199dafb81d37e22045349cc71d1020

Wikipedia: In november 1915 gaf Einstein een reeks lezingen voor de Pruisische Academie van Wetenschappen, waarin hij zijn algemene relativiteitstheorie beschreef, een uitbreiding van zijn speciale relativiteitstheorie. De laatste lezing had als hoogtepunt de introductie van een vergelijking die de wet van de zwaartekracht van Newton verving. Hierin wordt gesteld dat alle waarnemers gelijkwaardig zijn, niet alleen waarnemers met een eenparige maar ook met een versnelde beweging. In de algemene relativiteitstheorie is de zwaartekracht niet langer een kracht (zoals in de wet van Newton) maar een gevolg van de kromming van ruimte-tijd.

Meer

 

De Diefstal van Einsteins Brein

Ik verzuchte het al eens eerder: zet de naam Einstein in de kop van je stuk en aandacht is verzekerd. Uw aanwezigheid hier vormt het overtuigende bewijs.

Maar nu kon ik er echt niet om heen: er is namelijk recent een documentaire gemaakt over de diefstal van Einsteins hersenen, Secrets of Einsteins Brain. Dat stelen gebeurde door de patholoog-anatoom Dr. Thomas Stoltz Harvey. Ik heb de volledige documentaire nog niet gezien, maar de trailer hierboven suggereert dat er wel het nodige gedramatiseerd is.

Maar deze maakt toch ook wel nieuwsgierig … . Misschien iets voor 25 november, de dag waarop Einstein 100 jaar geleden zijn Relativiteitstheorie presenteerde? Of ga ik dan de foto’s bekijken van zijn bureau die direct na zijn dood gemaakt werden?

Meer achtergrond vindt u hier.

Nieuwe film: Einsteins Light

.

In de zeventiger jaren studeerde ik Theoretische Natuurkunde aan het Instituut Lorentz in Leiden, vernoemd naar Hendrik Lorentz, de beroemde (maar hier helaas te onbekende) Nederlandse natuurkundige. Centraal in de film Einsteins Light staat de vriendschap tussen deze Lorentz en Einstein. De film ging deze week in Leiden in première, maar zal later vast nog wel elders in het land te zien zijn. Einstein beschouwde Lorentz als zijn grote leermeester.

Eind november ga ik op een speciale fietstocht door Leiden, Einstein & Friends, langs plekken die een rol hebben gespeeld bij deze en andere vriendschappen van Einstein, zoals het woonhuis van Ehrenfest.

Zet maar Einstein in de Kop (en niet Bell)

fadeef15-ffbc-4c30-a234-ffb90e3418dbAls er, zoals van de week, nieuws gebracht moet worden over een ontdekking in de quantummechanica is er een publicitair probleem: geen hond, in ieder geval geen lekenhond, zal daar echt iets van gaan snappen.

Soms is er nog een krachtige foto waaraan de ontdekking opgehangen kan worden. Maar als de meetopstelling zoals bij dit experiment bestaat uit een onoverzichtelijke wirwar van spiegeltjes, lenzen, laserapparatuur en ondergrondse glasvezelkabels, biedt dat ook al geen soelaas.

De Volkskrant doet vanmorgen een manmoedige poging met een heuse strip, over zes pagina’s zelf, maar erg geslaagd vind ik het toch niet: het blijft een taai onderwerp (niet voor mij overigens, van huis uit ben ik theoretisch natuurkundige) en dat geldt ook voor stripliefhebbers.

84733d67c893a5e139f80db9499a32f0-1445493202Einstein natuurlijk

Gelukkig is er een ontsnappingsroute: Einstein ! Noem zijn naam ik de kop van je artikel en je trekt al aanzienlijk meer lezers. Als je dan ook nog eens zoiets schrijft als Einstein Had Het Fout, dan is succes verzekerd!

Nog steeds zal niemand het stuk echt lezen, laat staan begrijpen, maar de associatie is gelegd: daar bij de TU Delft moeten ze wel heel knap zijn, dat ze zelfs ‘s werelds bekendste geleerde kunnen weerleggen! Goed voor het imago van de universiteit.

John_Stewart_Bell_(physicist)_portraitJohn Stewart Bell

Nu had Einstein wel degelijk iets met dit experiment te maken: hij had het bijbehorende quantummechanische probleem geformuleerd. Maar wie volgens mij veel meer eer toekomt is de theoretisch natuurkundige John Stewart Bell. Deze had Einsteins gedachte-experiment, de EPR-paradox, vertaald in een praktisch experiment (later de Bell-test genoemd) en een heuse stelling. Het Delftse experiment is daar een uitwerking van.

Maar ja, deze Bell is aanzienlijk minder bekend dan Einstein en zijn uiterlijk heeft hij ook al niet zo mee … .

Hommage

Zie dit stukje dan ook als hommage aan deze John Stewart Bell! Een deel van de eer gaat natuurlijk naar de onderzoekers in Delft.