#LiegGrafiek van de Week 45/2014

B1SPLvHCYAA8EPMIn het verleden zou ik de grafiek hierboven niet als LiegGrafiek betiteld hebben, ook al begint de y-as hier niet netjes bij 0. De juiste waarden staan toch immers bij de assen? De lezer moest maar opletten, vond ik toen.

Dat laatste vind ik uiteraard nog steeds, maar wat die 0 betreft ben ik wat rechter in de leer geworden: een y-as laat je beginnen bij 0, tenzij er zwaarwegende redenen zijn om dat niet te doen. Op dat laatste kom ik zo nog terug.

Communicatieve functie

Dat ik hierin rechtlijniger ben geworden is, omdat ik meer oog heb gekregen voor de communicatieve functie van grafieken in kranten e.d. . Deze dienen immers om de lezer snel een verhaal te vertellen, sneller dan de bijbehorende tekst dat kan. Dat geldt in deze wereld vol met online media des te meer. De lezer ziet de grafiek en krijgt direct het bijbehorende verhaal mee, dat is de bedoeling. Hij zou zelfs niet eens naar de tekst hoeven kijken.

En dan wordt het verhaal hierboven: het gaat wel heel slecht met Air France – KLM! Het aantal personeelsleden is immers al bijna tot 0 gedaald! Zo’n boodschap wordt nog eens versterkt doordat er in dit soort artikelen vaak gebruik gemaakt wordt van sensationele koppen [de kop bij dit specifieke artikel ken ik overigens niet].

Uitzonderingen die de regel bevestigen

De regel is dus (voor mij) geworden: in principe bij 0 beginnen.

Maar wat als die 0 nu eens geen of nauwelijks betekenis heeft voor het verhaal? Ik herinner mij een LiegGrafiek waarvoor dat gold. Het betrof meetwaarden uit een (PISA 2012) onderzoek, waarin de scores van landen met elkaar vergeleken werden. De Nederlandse scores (van leerlingen, voor wiskunde, op een bepaalde test) veranderden eigenlijk niet zo heel veel door de jaren heen, bleven zo rond de 530. Maar door de y-as bij 500 te laten beginnen werd gesuggereerd dat er van een schrikbarende daling sprake was.

Gezien de meetprocedure (ik laat het nogal technische verhaal hierover nu maar even weg) had een score 0 in dit onderzoek weinig of geen betekenis. Dat zou ervoor pleiten om inderdaad nu maar eens niet bij 0 te beginnen. Maar sommige andere landen hadden scores van ver beneden de 500, tot 368 toe. Dan is het in een grafiek die om het vergelijken tussen landen draait heel vreemd om geen plaats voor dat soort scores in te ruimen: de y-as had hier minstens bij die 300 moeten beginnen. Dan hadden de ontwikkelingen in Nederland er ook direct wat minder spectaculair uitgezien. Een heuse uitglijer dus van de WiskundeE-brief.

Scheurlijntje

Om duidelijk te maken dat een as niet bij 0 begint kun je nog allerlei grafische tekens gebruiken, zoals het scheurlijntje. Een snelle lezer zal die ook niet opmerken, maar het is in ieder geval iets.

Winnaar van de Week

De eerste bij wie ik deze LiegGrafiek zag was, geloof ik, Wiskundelessen. Gefeliciteerd Wiskunde!

Uw reactie