Euclidische Vakdidactiek (3): Begrip & Inzicht

Rekenschrift Hendrick Swaen (1694)
Rekenschrift Hendrick Swaen (1694)

10/8, 10/8, 10/8, 10/8, 10/8, dat was het rijtje cijfers dat op de lagere school regelmatig onder mijn rekenwerk stond. Een 10 kreeg ik voor het rekenen, een 8 voor netheid. En dan, na vijf van deze duo’s, de verdiende beloning: een provincie stempel van de hoofdonderwijzer, mijnheer Bours.

Een heus rekenwonder was ik, zou je kunnen zeggen. Maar, terugkijkend, zeg ik nu: ik begreep van al die sommen echt geen hout, zeker niet van de vermenigvuldigingen en delingen. Ik deed gewoon keurig en precies na wat de meester had voorgedaan en dat was kennelijk voldoende voor al die tienen.

Maar wat bedoel ik hier eigenlijk met dat begrijpen?

Begrip en Inzicht

In mijn zoektocht naar de Euclidische Vakdidactiek noemde ik de twee begrippen uit het tussenkopje al in axioma 1. Het zijn twee woorden die in het dagelijks taalgebruik veelvuldig gebruikt worden, zonder dat wij ons ooit af vragen of wij daarmee altijd wel hetzelfde bedoelen.

Vandaar dat ik er hier even kort op inga. Met het mierenneuken van sommige onderwijskundigen over dit onderwerp heb ik zelf weinig (er is echt een hele bibliotheek geschreven rond alleen al dit onderwerp, inclusief geschriften over de taxonomie van Bloom, waar ik het een vorige keer over had). Maar ook voor de vakdidacticus en de leraar in mij is het belangrijk af en toe zaken wat nader te bepalen.

Onderverdeling van Begrijpen

In de nog steeds lezenswaardige brochure Handelen om te begrijpen (Zwaneveld, van Dormolen; uitgave van NVvW uit 1977) wordt het volgende onderscheid gemaakt:

  • receptief begrijpen
  • reproductief begrijpen
  • inzicht hebben

In de brochure worden bij elk van deze drie voorbeelden gegeven.

Je begrijpt iets receptief als je de uitleg van je leraar passief kunt volgen. Het klinkt allemaal heel logisch wat hij (of zij) zegt, het een volgt noodzakelijkerwijze uit het andere, enzovoorts. Maar vraag zo’n leerling na afloop niet om de uitleg nog eens te reproduceren. Dat lukt gewoon niet. De kennis zal ook snel vervliegen, zij is nog absoluut niet verankerd.

Iets verder ben je als leerling bij het reproductief begrijpen. Je kunt dan ook al iets met de aangebrachte kennis doen: reproduceren. Op dit niveau maakte ik toentertijd mijn rekensommen: ik deed keurig na wat de leraar mij had voorgedaan. In de brochure wordt daar nog als eis aan toegevoegd dat dat begrijpen op dit niveau niet klakkeloos gebeurt, maar dan vind ik zelf de indeling alleen maar vervuilen. Het werkwoord zegt namelijk voldoende: reproduceren, of dat nu klakkeloos gebeurt of niet.

Inzicht is van dat begrijpen het hoogste niveau: wat je geleerd hebt, receptief of reproductief begrepen, daar sta je dan helemaal boven en je zou de stof, hier eenmaal aangekomen, later (dat is dan de volgende stap) ook in betrekkelijk nieuwe situaties kunnen toepassen.

Blooms taxonomie
Blooms taxonomie
Weer terug naar Bloom

En nu wij het toch weer over de taxonomie van Bloom hebben, lijkt het mij goed u te wijzen op een webstek waar een aangepaste versie van een aangepaste versie (tja, onderwijskundigen moeten toch wat …) staat: Bloom’s Digital Taxonomy. Laat u echter niet in de war brengen door dat Digital in de titel, dat lijkt mij nonsens. Alsof er voor onderwijs via digitale middelen ineens een heel andere indeling nodig is. Het is gewoon een aangepaste versie, op grond van voortschrijdend inzicht.

Blooms taxonomie aangepast
Blooms taxonomie aangepast

Wat ik prettig vind aan deze aanpassing is niet zo zeer dat er hierin geen zelfstandige naamwoorden gebruikt worden (knowledge, comprehension, …) maar werkwoorden (remembering, understanding, ..). Maar ik vind het vooral fijn dat er ook allerlei andere werkwoorden gekoppeld worden aan de hoofdcategorieën van Bloom (zie ook de figuur hieronder).

Zo wordt Bloom aktietaal, beschrijvingen in (beter) waarneembaar leerlingengedrag.

 

bloom-verbs

Dit is een blogbericht, geen wetenschappelijk artikel. Ik stop dus nu. Volgende week is het, vermoed ik, tijd voor mijn eerste stelling.

Toegift: Blooms Taxonomy According to Seinfeld

Uw reactie